YKS’ye gireceklere uyarı: Sınav sadece bilgiyi değil dayanıklılığı ölçüyor

İstanbul Gelişim Üniversitesi İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi Psikoloji Kısmı Dr. Öğr. Üyesi Bülent Tansel, YKS öncesinde öğrencilerin yaşadığı ağır telaş, tükenmişlik hissi ve gelecek kaygısının imtihan performansını direkt etkileyebileceğini belirterek bilhassa son haftalarda zihinsel dengeyi muhafazanın kıymetine vurgu yaptı.

“Sınavın son haftasında ruhsal dayanıklılık öne çıkıyor”

YKS’ye hazırlanan milyonlarca öğrencinin son günlerde eksiklerini tamamlama telaşıyla ağır bir baskı altına girdiğini tabir eden Dr. Öğr. Üyesi Bülent Tansel, uzun saatler boyunca aralıksız ders çalışmanın, uyku sistemini bozmanın ve daima kıyas yapmanın sanılanın bilakis zihinsel performansı düşürebildiğini söyledi.

Tansel, imtihan sürecinde öğrencilerin sıklıkla “Ya yapamazsam”, “Ya imtihan anında her şeyi unutursam” ya da “Bunca emeğim boşa giderse” üzere kanılarla karşı karşıya kaldığını belirterek şu değerlendirmede bulundu:

“Bu fikirler sadece akademik değil, tıpkı vakitte önemli bir ruhsal yük oluşturuyor. Beyin tehdit algıladığında dikkat, muhakeme ve sorun çözme üzere bilişsel süreçlerde zayıflama meydana gelebiliyor. Öğrenci bazen mevzuyu bilmediği için değil, ağır telaş nedeniyle gerçek performansını ortaya koyamıyor.”

“Kaygıyı büsbütün yok etmeye çalışmak hakikat değil”

Sınav derdinin büsbütün olumsuz bir durum olarak değerlendirilmemesi gerektiğini tabir eden Tansel, muhakkak seviyedeki tasanın öğrenciyi motive eden doğal bir öge olduğunu söyledi. Lakin denetim edilemeyen korkunun fizikî ve zihinsel belirtilerle birlikte performansı olumsuz etkileyebileceğini vurguladı. Dr. Öğr. Üyesi Bülent Tansel, “Kaygının büsbütün ortadan kaldırılması değil, yönetilebilir düzeyde tutulması değerlidir. Denetimsiz dert; dikkat dağınıklığı, unutkanlık hissi, çarpıntı ve ‘bildiğini yapamama’ üzere sonuçlara yol açabiliyor. Bu nedenle öğrencilerin sadece ders tekrarına değil, his düzenleme hünerlerine de odaklanması gerekiyor” tabirlerini kullandı.

“Başkasının temposu sizin başarınızı belirlemez”

Son haftalarda öğrencilerin yeni bahis öğrenme telaşına kapılmak yerine mevcut bilgilerini pekiştirmelerinin daha sağlıklı olacağını belirten Tansel, bilhassa uyku nizamının korunmasının zihinsel performans açısından büyük değer taşıdığını tabir etti.

Sosyal medyada öğrenciler ortasında oluşan “sürekli çalışma” baskısının da tasayı artırdığına dikkat çeken Tansel, her öğrencinin öğrenme biçiminin ve ruhsal dayanıklılığının farklı olduğunu vurgulayak, “Başkasının temposu sizin başarınızı belirlemez. Öğrencinin kendi çalışma nizamına ve zihinsel kapasitesine uygun bir süreç yönetmesi gerekir” dedi.

Ayrıca beynin daima alarm halinde tutulmasının randımanı düşürdüğünü söz eden Tansel, kısa yürüyüşler, hafif idmanlar, müzik dinlemek ya da aileyle geçirilen kısa ve kaliteli vakitlerin gerilim seviyesini azaltabileceğini belirtti.

“Sınav anında değerli olan heyecanın yönetilebilmesi”

Sınav sabahı yaşanan heyecanın büsbütün olağan olduğunu söz eden Dr. Öğr. Üyesi Bülent Tansel, kıymetli olanın bu heyecanın yönetilebilmesi olduğunu belirtti. Bilhassa nefes idmanlarının vücudun alarm sistemini sakinleştirmede tesirli olduğunu söyleyen Tansel, öğrencilerin iç konuşmalarını da daha sağlıklı bir yere taşımaları gerektiğini belirtti. Tansel, “Öğrenciler imtihan anında ‘mahvoldum’ üzere olumsuz cümleler yerine, ‘şu an korkulu olmam normal’, ‘elimden geleni yapacağım’ ya da ‘sorulara tek tek odaklanacağım’ üzere zihinsel dayanıklılığı artıran tabirler kullanmalıdır. Zira beyin, kişinin kendi iç konuşmalarından direkt etkilenir” dedi.

“Sınav anında tasanın yönetilebilmesi büyük değer taşıyor”

Bu kanılar denetim altına alınamadığında öğrencinin imtihan atmosferinden zihinsel olarak kopabildiğini ve dikkatini sorular yerine kendi içindeki olumsuz senaryolara yöneltebildiğini söyleyen Tansel, “Oysa bu durum birçok vakit öğrencinin gerçek performansını değil, tasanın zihinde oluşturduğu algıyı yansıtır. Zira imtihan anında yükselen gerilim, öğrencinin bildiği bilgiyi kullanmasını da zorlaştırabiliyor” dedi.

Öğrencilerin öncelikle zihninden geçen olumsuz niyetlerin farkına varması gerektiğini vurgulayan Tansel, “Öğrencinin ‘şu an kaygılanıyorum ve zihnim beni olumsuz kanılara sürüklüyor’ diyebilmesi, ruhsal denetimi yine kazanabilmesi açısından epeyce önemlidir” diye konuştu.

Çözülemeyen sorular üzerinde gereğinden fazla vakit harcanmaması gerektiğini belirten Tansel, öğrencilerin o soruları işaretleyip devam etmelerinin ve yapabilecekleri sorulara yönelmelerinin zihinsel dengeyi tekrar kurmalarına yardımcı olacağını söyledi. Tansel, “Sınav psikolojisinde küçük muvaffakiyet hissi bile öğrencinin özgüvenini tekrar toparlayabilmektedir. Öğrenci daha sonra atladığı sorulara daha sakin bir zihinle geri dönebilir. Unutulmamalıdır ki bir yahut birkaç güç soru imtihanın tamamını belirlemez. Asıl değerli olan, öğrencinin yaşadığı telaşın tüm imtihan performansını yönetmesine müsaade vermemesidir. Zihinsel dayanıklılığını koruyabilen öğrenciler, imtihanın en kritik anlarında bile dikkatlerini tekrar toparlayarak performanslarını sürdürebilmektedir” dedi.

“Birkaç sıkıntı soru imtihanın tamamını belirlemez”

Sınav sırasında öğrencilerin güç sorularla karşılaştığında ağır panik yaşayabildiğini belirten Tansel, bu noktada öğrencilerin korkularını fark edip denetim altına almasının büyük kıymet taşıdığını söyledi. “Öğrenci çözemediği sorular üzerinde gereğinden fazla vakit harcamak yerine o soruları işaretleyip devam etmeli. Yapabildiği sorulara yönelmek, küçük muvaffakiyet hissiyle birlikte zihinsel dengeyi yine kurabilir. Unutulmamalıdır ki bir yahut birkaç sıkıntı soru imtihanın tamamını belirlemez” formunda konuşan Tansel, ruhsal dayanıklılığın imtihan performansında belirleyici ögelerden biri olduğunu tabir etti.

“Ailelere de kıymetli vazife düşüyor”

YKS sürecinde ailelerin kullandığı lisanın öğrencinin psikolojisi üzerinde direkt tesirli olduğunu belirten Dr. Öğr. Üyesi Bülent Tansel, daima muvaffakiyet baskısı oluşturan telaffuzların öğrencinin korku seviyesini artırabileceğine dikkat çekti. Tansel, “Öğrenciler bazen akademik dayanaktan çok duygusal itimat hissine muhtaçlık duyuyor. Ailelerin sonuç odaklı değil, emek odaklı yaklaşması; kıyaslayıcı bir lisan yerine destekleyici bir bağlantı kurması gerekiyor” sözlerini kullandı.

“YKS yalnızca bilgiyi değil, zihinsel dayanıklılığı da ölçüyor”

YKS’nin sırf akademik bilgiyi ölçen bir imtihan olmadığına değinen Tansel, imtihanın tıpkı vakitte öğrencilerin gerilim altında düşünme hünerlerini, vakit idarelerini ve kriz anındaki zihinsel performanslarını da ortaya koyduğunu söyledi.

Son günlerde öğrencilerin kendilerine yüklenmek yerine emeklerine güvenmeleri gerektiğini vurgulayan Tansel, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:

“Bazen başarıyı belirleyen şey, son gece çözülen onlarca soru değil; imtihan sabahı zihnin ne kadar sakin ve istikrarda olduğudur. Unutulmamalıdır ki bir imtihan insanın bedelini belirlemez. Fakat bu süreçte gösterilen sabır, çaba ve ruhsal dayanıklılık, hayat seyahatinde çok kıymetli bir tecrübe kazandırır.”