ABD’de vurulan askerler Ulusal Muhafızların yapısını gündeme getirdi

ABD’de kuruluşu 17. yüzyıla dayanan ve periyodun örgütlü milislerinden, bugünün tertipli askeri birliklerine evrilen Ulusal Muhafızlar, ülke içi ve dışında “barışta sivil, savaşta asker” olarak misyon üstleniyor.

ABD’nin başşehri Washington’da dün iki Ulusal Muhafız askerinin vurulduğu akının “terör eylemi” olarak tanımlanması, Ulusal Muhafızların tarihini, işleyişini ve yapısını gündeme getirdi.

Beyaz Saray’a yakın bir bölgede vazife yapan iki Ulusal Muhafız’ın dün vurulduğu ve şüphelinin yakalandığı bildirilmişti. Federal Soruşturma Ofisi (FBI) Yöneticisi Kash Patel, yaptığı açıklamada, olayı “ulusal güvenlik meselesi” olarak tanımladı.

Washington Belediye Başkanı Muriel Bowser da “hedef gözetilerek yapılmış bir saldırı” formunda tanımladığı olayı kapsamlı şekilde soruşturacaklarını söyledi.

ABD Başkanı Donald Trump, açıklamasında, “hayvan” biçiminde nitelediği saldırganın “ağır bir bedel ödeyeceğini” belirtmişti. Trump, “nefret dolu bir eylem” olarak tanımladığı olayı bir “terör saldırısı” olarak değerlendirdiklerini belirtti.

ABD Başkanı, “Amerika terör karşısında asla boyun eğmeyecek ve teslim olmayacaktır.” diyerek Pentagon’a, Washington’a ek 500 Ulusal Muhafız sevk etmesi talimatı verdiğini vurgulandı.

Olay, memleketler arası kamuoyunda Ulusal Muhafızların tarihi, işleyişi, birlik hacmi, bütçesi ve idaresi hakkında merak uyandırdı.

ABD Ordusundan eski birlikler

Kökenleri koloni devri Amerikan milis kuvvetlerine dayanan bu birlikler, sivil-askeri ortak savunma vizyonlu “vatandaş-asker örgütlenmesi” geleneğine dayanıyor.

Kuruluşu 17. yüzyıla dayanan ve her yıl 13 Aralık’ı resmi kuruluş günü olarak kabul eden askeri birlikler, “barışta sivil, savaşta asker” motivasyonuna sahip.

Birlikler, 1776’da ilan edilen Bağımsızlık Bildirgesi’nden bir yıl evvel Haziran 1775’te kurulan ABD Ordusundan daha eski kabul ediliyor.

Muhafızlar, 1903’te yürürlüğe giren ve “Dick Yasası” olarak bilinen Milis Yasası sonrası 20. yüzyılın başlarında “örgütlü milis ağından”, halihazırdaki âlâ donanımlı ve sistemli bir güce dönüştü.

Birlikler, 1636’da kurulan Kara Ulusal Muhafızlar (ARNG) ile 1947’de kurulan Hava Ulusal Muhafızlar (ANG) biçiminde iki kısımdan oluşuyor.

ABD Kara Kuvvetleri ve Hava Kuvvetlerinin bileşenleri olarak tanımlanan muhafızlar, eyalet ve federal seviyeli yedek askeri öge olarak tanımlanıyor.

Başkomutan: ABD Başkanı

Tarihi 400 yıla yaklaşan ve “her vakit hazır, her vakit orada” mottosuna sahip birliklerin Başkomutanlığını, ABD Başkanı üstleniyor.

Muhafızlar, ABD Savunma Bakanlığına (Pentagon) bağlı olmak üzere Virginia merkezli Ulusal Muhafız Ofisi tarafından yönetiliyor.

ABD Ordusundaki Kara yahut Hava Kuvvetlerinde misyonlu 4 yıldızlı bir general tarafından yönetilen ofis, birliklerin Pentagon’la irtibatını sağlıyor.

Federal ve eyalet seviyeli “benzersiz güç”

ANG’yi 1998-2005’te yöneten Tümgeneral Roger Schultz, misyon devrinde Ulusal Muhafızlara dair hazırladığı raporda, birliklerin hem federal hem de eyalet gücü olarak “benzersiz statüsünü” koruduğunu bildirdi.

Schultz, raporunda, “Savunmanın birinci çizgisinde federal bir yedek kuvvet olarak, Kara Ulusal Muhafızları, savaş ve ulusal acil durumlarda seferberlik için hazır birlikler sağlar. Bir eyalet gücü olarak da can, mal güvenliğini ve kamu güvenliğini korur.” tabirlerini kullandı.

Yurt içi ve dışı görevler

ABD’de hem eyalet valilerine hem de ABD Lideri’ne karşı sorumlu olan birlikler, ABD ordusunun özel bir ünitesi pozisyonunda.

“Stratejik yedek” olarak misyon yapan Ulusal Muhafızlar, yurt içi ve yurt dışı operasyonlarda kritik rol oynuyor.

Muhafızlar afet yardımı, askeri takviye, kolluk kuvveti, hudut emniyeti, seçim güvenliği ve eyalet seviyeli kimi askeri işbirlikleri üzere alanlarda vazife üstleniyor.

Deniz çok da vazifelendirilebilen birlikler son devirde Ukrayna ve Orta Doğu dahil Pentagon’un kritik askeri istihbarat tahlillerini yürütebiliyor.

Bütçe ve istatistik

2023 mali yılı bilgilerine nazaran birliklerin hacmi 105 bini havacı ve 325 bini karacı olmak üzere yaklaşık 430 bin.

Ulusal Muhafızların finansmanı her yıl federal hükümetin bütçesinden sağlanıyor.

2024 mali yılı federal bütçesinde ARNG için 9,7 milyar dolar, ANG için 5,2 milyar dolar tahsis edildi.

Yönetmelik gereği Ulusal Muhafız üyeleri, ayda bir hafta sonu eğitimine ve yılda en az birkaç hafta hizmete katılmayı taahhüt ediyor.

ARNG ve ANG mensuplarının birçoklarının, yaşadıkları eyaletlerde Ulusal Muhafız misyonunun yanı sıra tam vakitli sivil bir işte de çalıştığı biliniyor.

60 yıl sonra birinci “valilik makamı onaysız konuşlandırma”

Çoğu vakit ilgili eyalet valileri tarafından görevlendirilen muhafızlar, ABD Liderleri tarafından da kimi durumlarda federal misyona atanabiliyor.

Ülke içinde eyalet seviyeli misyonlar çoklukla üç aydan kısa sürerken federal düzeydeki görevlendirmeler çoklukla taban bir yıl sürüyor.

Başkanlar, eyalet valisinin onayı olmadan bir eyalet yahut bölgenin muhafız birliklerini epeyce ender olarak federal görevlere tayin ediyor.

ABD Başkanı Trump, bu yıl haziranda California Valisi Gavin Newsom’ı atlayıp Los Angeles’taki göçmen protestolarına karşı muhafızları görevlendirmişti

Trump’ın bölgeye yaklaşık 4 bin muhafız konuşlandırma kararı, 60 yıl sonra bir ABD Lideri’nin “valilik makamı onaysız konuşlandırma” olarak kayda geçmişti.

Yakın periyottaki görevlendirmeler

ABD Liderleri, nadiren de olsa, ülke içi isyan yahut huzursuzluk periyotlarında orduyu yahut Ulusal Muhafızları harekete geçirmek için kullanabiliyor.

Ulusal Muhafızlar, lokal kolluk kuvvetlerinin şiddetli müdahaleleri yahut kanunsuz şiddet olaylarının akabinde sevk edildikleri bölgelerde barışı tekrar sağlayabiliyor.

Buna rağmen bazen birliklerin, topluluklar ve sivil haklar yahut ırksal eşitlik için protesto yapan insanlara yönelik gerginliği artırdığı da biliniyor.

1992’de Los Angeles’ta siyahi bir şoför Rodney King’i ağır biçimde dövdükleri argüman edilen beyaz polis memurlarının beraat etmesi sonrası ayaklanmaya çıkmıştı.

63 kişinin öldüğü protestolar, Amerikan tarihinin en ölümcül olayları ortasına girmişti. Protestocuların dokuzu polis tarafından öldürülmüştü. 1989-93’te görev yapan ABD Başkanı George H.W. Bush, Ulusal Muhafızları görevlendirmişti.

Katrina Kasırgası’nın 2005 yılı sonunda 1392 kişinin vefatına ve bilhassa New Orleans kenti ve etrafında 125 milyar dolarlık hasara yol açmıştı. Doğal afete müdahale için 50 bine yakın Ulusal Muhafız bölgeye sevk edilmişti.

Kovid-19 salgının yayıldığı ve ırkçı protestoların yaygınlaştığı 2020 yılında ABD’nin farklı bölgelerine toplamda 100 bine yakın Ulusal Muhafız gönderilmişti.

ABD’de siyahi Amerikalı George Floyd’un 2020’de Minnesota’da polis şiddeti sonucu hayatını kaybetmesi Los Angeles’taki ırksal adaletsizlik protestolarını bastırmak için yaklaşık 8 bin Ulusal Muhafız askeri konuşlandırılmıştı.