Tarımda Geleceğe Hazır mıyız?

Gelecekte artan nüfusun karnını doyurmak için bugünkünden %60 daha fazla besine muhtaçlık duyacağız

Dünyamızın yakın gelecekte güç probleminin yanı sıra daha kıymetli olan açlık sorunu ile karşılaşacağı ve buğdayın petrolle yarışacağı uzmanlarca sık sık vurgulanmaktadır.

Bugün, Dünya’da bir kişinin karnını doyuracak tarım alanı ölçüsü 2,3 dekar olup bu ölçü her geçen gün artan nüfusla azalmaktadır. 2050 yılında, toplam tarım alanı tıpkı kalsa dahi bir kişinin beslenmesi için kişi başına muhtaçlık duyulacak ölçü 1,5 dekara kadar düşecektir. Bunun manası artan nüfusun karnını doyurmak için bugünkünden %60 daha fazla besine gereksinim duyacağız demektir. Uzmanlar, bu türlü bir durumda %60 daha fazla gıdayı sağlayabilecek miyiz? Sorusuna karşılık aramaktadır.

Konu uzmanları, tarımda geleceğe hazırlanmanın yahut gelecekte öz kaynaklarla var olmanın bugün atacağımız gerçek adımlardan geçtiği şuuruyla hareket edilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.

Tarımın geleceği için alınacak önlemler, geleceğe ötelenmemeli!

Hazırlanan tarım raporlarında, girdi maliyetlerindeki yüksekliğe rağmen, randıman ve kalitedeki düşüklük, su kaynaklarının aktif kullanılmaması, toprakların verimsizleşmesi, gelir adaletsizliği üzere daha birçok sorunun, istikrarlı bir tahlile kavuşturulamaması tarımda geleceği konuşmayı oldukça zora soktuğu lisana getirilmektedir. Öncelikle insan eliyle düzeltilebilecek, gözle görülen bariz meselelerin gerçekçi bir anlayışla gündeme alınması ve uygulamaya geçilmesi önerilmektedir.

Tarımda, ana eserler aleyhine istikrar bozulmaktadır

Tarımda ana eserler olarak bilinen tahıllar, pirinç, baklagiller, pamuk, ayçiçeği, mısır gibi tarımın gidişatını herzaman belirleyen eserler olmasına karşın orta gelirli ülkelerdeki gelir artışı bu ana eserlere kıyasla et, meyve ve zerzevat tüketimine yönelerek besin tercihinde kaymaya ve hasebiyle doğal kaynaklar üzerinde daha fazla baskıya neden olmaktadır. Öncelikli eserlerde eksilmeler yaşanmaya başlandığı ve bunun yansımasının tarımın geleceğini olumsuz etkileyeceği belirtilmektedir.

Meyve ve zerzevat üretiminde ne kadar başarılı olunsa da bu muvaffakiyet tarımın genel gidişatına güçlü bir tesir etmemektedir. Tarımda öncelikli ve yaygın eserlerin planlı üretimine istikrar kazandırılması, bölgesel ve eser bazlı üretim sisteminin planlı, daima ve kararlı bir biçimde uygulanması gerekmektedir.
Üretimde tesirli olan doğal kaidelerin yanında üretim formülünün ve organizesinin şeklide tesirlidir

Son yıllarda ünite alandan daha fazla eser elde ederek ulaştığımız bariz üretim artışlarına karşın tarımımızın global rekabete direnecek bir üretim biçimine eriştiğini söyleyemiyoruz. Zira bu durumun sürekliliğinden emin olamıyoruz.

Tarımsal üretim artışı, daha fazla tarım alanı işlemek ve girdi tüketmekle değil, sermaye ve teknolojiyi hakikat ve yerinde kullanmakla gerçekleştirilebilir.

Bitkisel eserlerin ekim alanlarında daralma yaşansa da şimdilik ıslah çalışmaları ile elde edilen çeşitlerin verimliliği toplam üretimi muhakkak bir seviyede tutmaktadır. Lakin bu durum ne kadar mühlet ile sağlanabilir?

Tercih açısından tarım kesiti cazibesini yitirmektedir, küçük işletmeler tükenmekte büyük işletmeler tekelleşmektedir!

Türkiye tarımının gelecek senaryolarına da yer verilen tarım raporlarında küçük aile işletmelerinin yerini orta ve büyük ölçekli işletmelerin alacağı ileri sürülmektedir. Rekabetçi üretim yapan işletmelerin varlıklarını oburlarının aleyhine büyüterek yaygınlaşacağı belirtilmektedir.

Kişisel uğraşlarla, sayısı çok az olan küçük tarım işletmelerini, münferiden, görsel maksatlı gündem etmek dengeli ve kâfi bir yaklaşım değildir. Verimliliğin artırılması, işletmelerin ekonomik büyüklüğe ulaştırılması, daha ileri tarım teknolojilerinin kullanılmasını teşvik için var olan ziraî takviyeler ve ilgili siyasetler daha yeterli kurgulanmalı, alanda daha aktif bir biçimde yürütülmesine yönelik eforlar artarak devam etmelidir.

Tarımda yatırımlar ve dayanaklar pahalıdır, yönlendiricidir

Tarımsal üretim, tabiatı gereği tam ve faal olarak yürümeyebilir. Bu nedenle devlet desteğine ve yatırımına muhtaçlık vardır. Bu, bütün dünyada bu türlü uygulanmaktadır. Ancak, sunulan dayanağın hem nitelik hem de nicelik olarak hudutlarının olması gerekmektedir.

Türkiye’de dayanak ve yatırımlarda nitelik ve nicelik sonları çok fazla değişkenlik göstermektedir. Bu kadar çok değişkenlik olması istikrarı yakalamaya mahzur teşkil ettiği üzere tarıma katkısı da beklenen seviyede gerçekleşmemektedir.

Ar Ge gereklidir

Tarımda siyaset üretmede yıllardır yaşanan zafiyet araştırma, geliştirmeye de sıçramış durumdadır. Bahisten uzak yetkililerin uhdesinde yürüyen Ar-Ge teşkilatı, yönetimsel zafiyet yüzünden cazibesini ve inandırıcılığını yitirmeye başlamış görünüyor.

Bütçesi daraltılan ve nitelikli araştırmacıları kaybeden Ar-Ge’nin tarıma yansıması, üretimde durağanlaşmaya sebebiyet vermeye yönelmiş olması epey düşündürücüdür. Bu durumdaki olumsuz manzarayı kurtarmak için market yolu eser üretimini öne çıkaramaya başlayan Ar-Ge teşkilatının geleceği göremeyen bir kisveye büründüğü kabul edilmektedir. Ülkemizde yüzlerce, binlerce market, bakkal ve büfe; birebir muadildeki eserleri; üret sat, al sat yaparken yüzyıllık geçmişi olan Ar-Ge teşkilatlarını da bu mesabeye indirgemek, basiretsizlikten diğer bir şey değildir. Ar-Ge’cinin temel vazifesi büfecilik değil ziraî yenilik, inovasyon, gelecek ve dünyayla rekabet olmalıdır.

Yenilik ve yeni teknoloji Ar-Ge’de gereğince taban bulamadığı için ve bu taban gitgide daraldığı için bitkisel üretimin ana kaynağı olan tohumculukta 90’lı, 2000’li yılların bitki tohum çeşitleri hala yaygın olarak tercih edilmektedir. Tohum ıslahının omurgası TAGEM eski çeşitleri tanıtmaya devam etmekle yetinmekte, tohum üretiminin ana damarı olan TİGEM ise bugün hala bu eski çeşitleri çoğaltıp çiftçiye ulaştırmayı tercih etmektedir. Tahlil için Ar-Ge’nin ve araştırmacıların gerçek hüviyetine kavuşturulması gerekmektedir.

Tarımsal yapı ve örgütlenmede anakronik yaklaşımdan uzaklaşılmaktadır

Kurumsal yapı, üretilen eserde randımanı artırmada, değerli etkendir. Bunun için kurumsal yapılanma ve sivil örgütlenmenin uyumlu ve sonları bariz olmalıdır.

AB ülkelerinde ziraî sivil üretici birliklerinin oluşma süreci 150 yıla dayanmaktadır. Bu oluşumlar tarımı gelişmiş ülkelerde, uzun müddette ve doğal sürece uygun gerçekleşmekte iken, bilhassa “Tohumculuk Kanununda” geçen, ayakları yere basmayan birliklerin oluşumunda ve yetki taleplerinde telaşlı ve hedefsiz davranılması manasız ve geleceksiz bir yaklaşımdır. Üstelik bu oluşumların ülkemiz tarım yapısına uygunluğu da önemli tartışma mevzusudur.

Tarımsal yapıda, üretici örgütlenmesinin kronik sıkıntılarından kurtarılması, tarıma ve çiftçiye yararının incelenerek kıymetlendirilmesi, takibinin dengeli yapılması ve sonlarının yanlışsız belirlenerek disipline edilmesi gerekmektedir.

Tarımda bugünün avantajları gerçek kullanılmazsa yarının panikleme ve travmasını atlatmak mümkün olmayabilir!

Tarımsal üretimde “daha çok kar etmek için daha çok üretme” sistemi tarımın geleceğine hizmet etmemektedir. Bu sistem; kimyevi gübre kullanımını artırmakta, toprağı yormakta, suyu tüketmekte, çevreyi ve doğal hayatı tahrip etmektedir. Aslında uzun vadede götürüsü getirisinden daha fazladır. Münasebetiyle tarımın geleceğine büyük darbe vuran bu sistemden vazgeçilmelidir.

Tarımda Teknoloji muhtaçlığa nazaran talep edilmeli, kendi üretimimiz olmayan ve maddi külfeti büyük olan teknolojiyi getirip, akabinde da ihtiyaçmış üzere sunmak akıllı bir yaklaşım değildir.

Ülkemizin biyoçeşitliliğini 10.000 çeşit olarak kabul edildiğini vurgulayan uzmanlar bu çeşitliliğin süratle azaldığına dikkat çekmektedirler. Bu çeşitliliğimizin yok olmasına mahzur olmak için, birkaç lokal proje ile yetinmemek, kendi haline bırakmamak, ağır ve kapsamlı projelerle geleceğe hazırlanmak gerekmektedir.
Türkiye tarımının tüm avantajlarına, kıymetli gen kaynakları ve kadim tarım kültürüne, potansiyeline, büyüyen iktisadına yakışan; tarımdan anlayan ve tarımın içinden gelenlerin iş başında olduğu, gerçek tarım siyasetini ortaya koyan ve disiplinli bir formda alanda uygulayan yapıya kavuşmasıdır. Aksi takdirde tarımın geleceği panikleme ve travmaya dönüşebilir.

Ali Turan TUNALI