Dijital çağda yalnızlık derinleşiyor!

Dijital bağlantı araçlarının hayatın merkezine yerleştiği günümüzde, yalnızlık ferdî bir his olmanın ötesine geçerek global bir toplumsal sıkıntıya dönüşüyor. Üsküdar Üniversitesi Toplumsal Bilimler Enstitüsü Yeni Medya ve İrtibat Doktora Programı kapsamında yürütülen bir doktora çalışması, dijital çağda yalnızlığın nesiller ortası farklılıklar gösteren çok katmanlı bir olgu haline geldiğini ortaya koydu.

Dr. Yağmur Tanrıverdi tarafından hazırlanan ve danışmanlığını Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Gül Esra Atalay’ın yürüttüğü doktora tezinde, toplumsal medya kullanımının insan alakalarının niteliğini dönüştürdüğü ve bu dönüşümün giderek daha yalnız bireylerden oluşan bir toplumsal yapıyı beslediği belirlendi.

Araştırma, nitel formülle yürütüldü; X, Y ve Z nesillerinden faal toplumsal medya kullanıcılarıyla yapılan derinlemesine görüşmeler üzerinden dijital çağda toplumsal bağlantıların dönüşümü ve yalnızlık tecrübesi incelendi. Görüşmelerden elde edilen datalar MAXQDA programı kullanılarak tematik tahlille değerlendirildi; jenerasyonlar ortası duygusal tabir farklılıklarını karşılaştırmak emeliyle LIWC-22 yazılımından yararlanıldı.

Nitelikli ilgilerin yerini yüzeysel bağlar aldı

Araştırma bulguları, toplumsal medya platformlarının irtibatı hızlandırmasına karşın bağlantıların derinliğini zayıflattığını gösteriyor. Bilhassa X nesli iştirakçiler, geçmişte emek ve süreklilik gerektiren “nitelikli ilişkilerin” yerini yüzeysel ve süreksiz bağların aldığını vurguluyor. İştirakçiler, toplumsal medyadaki kalabalık arkadaş listelerinin gerçek hayattaki duygusal yakınlığı karşılamadığını ve bunun dijital yalnızlığı derinleştirdiğini tabir ediyor.

Sosyal medyada “görmek”, hakikaten görüşmek mi?

Çalışma, sanal ortamda daima haberdar olma halinin yüz yüze görüşme muhtaçlığını azalttığını ortaya koyuyor. X ve Y jenerasyonlarına nazaran toplumsal medya, insan münasebetlerini canlı tutan “merak duygusunu” zayıflatarak fizikî buluşmaları erteliyor. İştirakçiler, birbirlerinin hayatlarını toplumsal medya üzerinden takip etmenin “zaten görüşülüyormuş” hissi yarattığını, bunun da güçlü bir yalnızlık hissine yol açtığını belirtiyor. Bu durum, dijital çağın “birlikte yalnızlık” olgusunu güçlendiriyor.

Kıyas kültürü yalnızlığı derinleştiriyor

Araştırmada öne çıkan bir öteki bulgu ise toplumsal medyada yaygın olan kıyas kültürü. Bilhassa Y ve Z nesilleri, diğerlerinin “en keyifli ve mükemmel” anlarının paylaşıldığı içeriklerden olumsuz etkileniyor. İştirakçiler, bu paylaşımların kendilerinde yetersizlik, mutsuzluk ve yalnızlık hislerini artırdığını tabir ediyor. “Herkes birlikte, ben neden yalnızım?” sorusu, bireylerin toplumdan uzaklaşmasına ve fizikî izolasyona sürüklenmesine neden olabiliyor.

Dijital etkileşimler değersizlik hissi yaratabiliyor

Sosyal medya etkileşimlerinin günlük hayatın kritik bir kesimi haline geldiği bilhassa Z nesli iştirakçiler, iletilere geç karşılık verilmesi ya da hiç cevap alınamaması durumunda kendilerini kıymetsiz ve yalnız hissettiklerini lisana getiriyor. Jest ve mimiklerden mahrum dijital bağlantı ortamlarının yanlış anlaşılmalara açık olması, duygusal kırılganlığı daha da artırıyor.

Kuşaklar ortasında yalnızlığa bakış farklılaşıyor

Araştırma sonuçları, yalnızlığın nesiller ortasında farklı manalar taşıdığını gösteriyor. X ve Y nesilleri yalnızlığı hüzün, dışlanma ve anlaşılmama hisleriyle ilişkilendirirken; Z jenerasyonu yalnızlığı şahsî gelişim için bir fırsat olarak değerlendirebiliyor. Lakin Z nesli da toplumsal medyada beklediği ilgiyi göremediğinde yalnızlık hissinden olumsuz etkileniyor.

Yalnızlık ferdi değil, yapısal bir sorun

Çalışma, dijital çağda yalnızlığın sırf ferdi bir sorun değil, bağlantı biçimlerinin ve platform kültürünün şekillendirdiği yapısal bir toplumsal sorun olduğunu ortaya koyuyor. Bu bulgular, dijital bağlantının insan ilgilerinde nicelik değil nitelik üzerinden yine düşünülmesi gerektiğine işaret ediyor. 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı