Yargıtay: Vakıf üniversitesi çalışanları yönetim hukuku kapsamında bir kamu çalışanıdır

Dava

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 24.10.2016 tarihinden itibaren davalı Süleyman Demirel Üniversitesinde (Üniversite) yabancılara Türkçe okutmanı olarak misyon yaptığını, Türkçe ve Yabancı Lisan Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezi (SDÜTÖMER) ünitesinde bilfiil derslere girerek davalı Üniversitenin daima personeli olarak çalıştığını, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) dökümü ve iş mukaveleleri dikkatle incelendiğinde davacının emekçi olarak çalıştığının görüleceğini, buna karşılık SGK’ya muhakkak müddetli çalışan personel olarak bildirim yapıldığını ve prim ödendiğini, müvekkilinin 7 yıldır her eğitim periyodu başında 1 yıl periyodik kontrat imzalanarak çalışma yapmasına karşın personel olarak değerlendirilmediğini, Üniversitenin personellerine tanınan haklardan yararlandırılmadığını, 2016 yılından bu yana zincirleme biçimde her yıl 1 yıllık müddetler halinde yenilenen muhakkak vadeli iş mukavelesinin meçhul periyodik iş mukavelesi olarak tespitinin gerektiğini ileri sürerek davacının davalı Üniversitede bilinmeyen vadeli iş kontratı ile çalıştığının tespiti ve meçhul periyodik iş mukavelesiyle çalışan çalışanlara tanınan haklardan yararlandırılması gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

Hem birinci derece mahkemesi hem de istinaf davayı reddetmiştir

Yargıtay: Kontrat idari bir sözleşmedir

Anayasa’nın 31. unsuru düzenlemesi ve 2547 sayılı Kanun kararları ile bilhassa takımların akademik taraftan belirlenmesi ve mukavelelerin onaya tabi tutulması konuları dikkate alındığında, üniversitelerde çalışan öğretim elemanlarının idari kontratlarla çalıştığının kabulü gerekmektedir.

Somut uyuşmazlıkta; davalı Üniversitenin daima ve tertipli nitelikteki kamu hizmetinde çalıştırdığı davacının statüsü, vazifeye alınma adabı, hak ve yetkileri gözetildiğinde, idari mukavele ile işe alındığı ve yönetim hukuku kapsamında bir kamu çalışanı olduğu açıktır.

Davacı, Süleyman Demirel Üniversitesinde SDÜTÖMER ünitesinde Türkçe okutmanı öğretim vazifelisi olarak çalışmaktadır. Bu nedenle uyuşmazlığın tahlil yeri idari yargı olduğundan davanın yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 114 ve 115. unsurları uyarınca dava kaidesi yokluğundan adaptan reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı formda karar kurulması yanılgılı olup bozmayı gerektirmiştir.

T.C YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ

Esas No: 2025/5021

Karar No: 2025/6138

Tarihi: 10.09.2025

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; katılık, mühlet, temyiz kaidesi ve başka yordam eksiklikleri istikametinden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra belgedeki dokümanlar incelenip gereği düşünüldü:

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 24.10.2016 tarihinden itibaren davalı Süleyman Demirel Üniversitesinde (Üniversite) yabancılara Türkçe okutmanı olarak misyon yaptığını, Türkçe ve Yabancı Lisan Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezi (SDÜTÖMER) ünitesinde bilfiil derslere girerek davalı Üniversitenin daima emekçisi olarak çalıştığını, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) dökümü ve iş mukaveleleri dikkatle incelendiğinde davacının emekçi olarak çalıştığının görüleceğini, buna karşılık SGK’ya muhakkak vadeli çalışan emekçi olarak bildirim yapıldığını ve prim ödendiğini, müvekkilinin 7 yıldır her eğitim devri başında 1 yıl müddetli mukavele imzalanarak çalışma yapmasına karşın personel olarak değerlendirilmediğini, Üniversitenin çalışanlarına tanınan haklardan yararlandırılmadığını, 2016 yılından bu yana zincirleme biçimde her yıl 1 yıllık mühletler halinde yenilenen makul periyodik iş kontratının meçhul vadeli iş kontratı olarak tespitinin gerektiğini ileri sürerek davacının davalı Üniversitede meçhul periyodik iş kontratı ile çalıştığının tespiti ve bilinmeyen vadeli iş kontratıyla çalışan çalışanlara tanınan haklardan yararlandırılması gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı, yordamına uygun yapılan bildiriye karşın davaya karşılık vermemiş, yargılama basamağında davanın reddini istemiştir.

III. BİRİNCİ DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin üstte tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının,2016 yılından bu yana zincirleme biçimde her yıl 1 yıllık müddetler halinde yenilenen muhakkak vadeli iş kontratının bilinmeyen periyodik iş mukavelesi olarak tespitinin gerektiğini beyan ederek davalı Üniversitede meçhul müddetli iş mukavelesi ile çalıştığının tespiti ile belgisiz periyodik iş mukavelesiyle çalışan emekçilere tanınan haklardan yararlandırılması gerektiğinin tespitini talep ettiği, dava tarihi prestijiyle davacının rastgele bir mağduriyetinin kelam konusu olduğuna ait somut bir kanıt sunulmadığı, somut bir vakıaya da dayanılmadığı, edaya ait rastgele bir personellik alacağı talebinin bulunmadığı, bu haliyle rastgele bir somut hak talebi içermeyen davada yeni fayda bulunmadığı gerekçesiyle davanın tüzel fayda yokluğu nedeni ile adaptan reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin üstte belirtilen kararına karşı mühleti içinde davacı vekili tarafından istinaf müracaatında bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin üstte tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; somut uyuşmazlıkta davacının, davalı Üniversite nezdinde 24.10.2016 tarihinden itibaren zincirleme belli vadeli iş mukaveleleri ile çalıştığını, her yıl 1 yıllık müddet ile sonlu yapılan ve yenilenen makul müddetli iş mukavelelerinin bilinmeyen müddetli iş mukavelesi sayılması gerektiğini, iş mukavelesinin meçhul müddetli sayıldığı takdirde iş teminatı kararlarından yararlanabileceğini, yeniden belgisiz periyodik iş mukavelesiyle çalışan başka personellere tanınan yol – yemek fiyatı, ikramiye ve ek tediye ödemeleri, yıllık fiyatlı müsaade üzere haklardan yararlanacağını, iş kontratı sonlandığında meçhul periyodik iş kontratına bağlı ihbar ve kıdem tazminatlarına hak kazanabileceğini dava dilekçesi ve istinaf dilekçesinde açıkladığı ve davacının şimdiki hukuksal fayda olarak belirttiği konuların tamamının açılacak bir davada argüman yahut savunma olarak ileri sürülebileceği üzere eda davasına konusu olabilecek konulardan olduğu ve Birinci Derece Mahkemesinin, davanın hukuksal fayda bulunmadığından reddine ait kararı ve münasebetinin isabetli olduğu belirtilerek davacının istinaf müracaatının asıldan reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ

Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde;

Davalının bir kamu yüksek öğretim kurumu olması nedeniyle müvekkilinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4/D unsuru kapsamında değerlendirilebilmesi için belgisiz vadeli iş mukavelesiyle çalıştığının tespitinin mecburî olduğunu, böylece müvekkilinin bu statüde çalışan emekçilere tanınan haklara bu tespit kararı sonucunda ulaşacağını,

Hukuki faydanın varlığının dava dilekçesinde açıkça ortaya konulduğunu, kaldı ki muhakkak periyodik iş mukavelesinin bilinmeyen vadeli iş mukavelesi olarak tespitinde hukuksal faydanın olmadığını söz etmenin bu taraftaki bir mahkeme kararını hukuk düzlemine çıkarmanın başta 4857 sayılı İş Kanunu’nun 11. hususu kararları olmak üzere hukuk tertibine önemli terslik teşkil edeceğini ileri sürmüştür.

Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının statü hukukuna tabi olup olmadığı ve uyuşmazlığın tahlilinde isimli yargının vazifeli olup olmadığına ilişkindir.

Hukukumuzda yargı yolu için de vazife tabiri kullanılmaktadır. Vazife üzere, yargı yolu da kamu nizamına ilişkindir. Bu sebeple, yargılamanın her kademesinde mahkemenin davada yargı yolunun caiz olup olmadığını resen gözetmesi gerekir.

2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın (Anayasa) “Yükseköğretim Kurumları” başlıklı 130. hususunun 1. fıkra kararında “Çağdaş eğitim-öğretim temellerine dayanan bir sistem içinde milletin ve ülkenin gereksinimlerine uygun insan gücü yetiştirmek gayesi ile; ortaöğretime dayalı çeşitli seviyelerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli ünitelerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur.” denilmek sureti ile devlet üniversitelerinin kanunla kurulacağı düzenlenmiştir.

Davacı 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun (2547 sayılı Kanun) 3. hususu uyarınca okutman olarak görevlendirildiğinden, öğretim elemanıdır ve anılan Kanun’a tabidir. Hülasa öğretim görevlisidir.

Aynı Kanun’un 31. hususunda üniversitelerde misyon yapacak öğretim vazifelilerinin görevlendirme formu belirtilmiştir. Buna nazaran “Öğretim vazifelileri; üniversitelerde ve bağlı ünitelerinde bu Kanun uyarınca atanmış öğretim üyesi bulunmayan dersler yahut rastgele bir dersin özel bilgi ve uzmanlık isteyen hususlarının eğitim – öğretim ve uygulamaları için, kendi uzmanlık alanlarındaki çalışma ve yapıtları ile tanınmış şahıslar, müddetli yahut ders saati fiyatı ile görevlendirilebilirler. Öğretim vazifelileri, ilgili idare konseylerinin görüşleri alınarak fakültelerde dekanların, rektörlüğe bağlı kısımlarda bölüm liderlerinin teklifleri üzerine ve rektörün onayı ile öğretim üyesi, öğretim üye yardımcısı ve öğretim vazifelisi takımlarına atanabilirler yahut takım koşulu aranmaksızın ders saati fiyatı yahut kontratlı olarak istihdam edilebilirler. Öğretim üyesi takımlarına öğretim vazifelileri en çok iki yıl mühlet ile atanabilirler; bu müddet sonunda işgal ettikleri takıma başvuran öğretim üyesi bulunmadığı ve vazifelerine devamda fayda görüldüğü takdirde birebir adapla yine atanabilirler. Atanma müddeti sonunda misyonları tabiatıyla sona erer. Bunların tekrar atanmaları mümkündür.” 36. unsurda de öğretim elemanlarının (ki içinde öğretim vazifelileri de vardır), üniversitede devamlı statüde misyon yapacakları belirtilmiştir.

Anayasa’nın 31. hususu düzenlemesi ve 2547 sayılı Kanun kararları ile bilhassa takımların akademik taraftan belirlenmesi ve mukavelelerin onaya tabi tutulması konuları dikkate alındığında, üniversitelerde çalışan öğretim elemanlarının idari kontratlarla çalıştığının kabulü gerekmektedir.

Somut uyuşmazlıkta; davalı Üniversitenin daima ve sistemli nitelikteki kamu hizmetinde çalıştırdığı davacının statüsü, misyona alınma yordamı, hak ve yetkileri gözetildiğinde, idari mukavele ile işe alındığı ve yönetim hukuku kapsamında bir kamu işçisi olduğu açıktır.

Davacı, Süleyman Demirel Üniversitesinde SDÜTÖMER ünitesinde Türkçe okutmanı öğretim vazifelisi olarak çalışmaktadır. Bu nedenle uyuşmazlığın tahlil yeri idari yargı olduğundan davanın yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 114 ve 115. hususları uyarınca dava kaidesi yokluğundan tarzdan reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı halde karar kurulması kusurlu olup bozmayı gerektirmiştir.

KARAR

Açıklanan sebeple;

Temyiz olunan, Birinci Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf müracaatının asıldan reddine ait Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının metottan BOZULMASINA,

Bozma sebebine nazaran davacının başka temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Birinci Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

10.09.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.