AYM’den hak ihlali kararı: ABD’ye iadesi istenen çocuk Türkiye’de kalacak

Anayasa Mahkemesi (AYM), annesi Türkiye’de yaşayan çocuğun, babasının bulunduğu ABD’ye iadesine karar verilen davada, “çocuğun üstün yararı” unsurunun ve “aile hayatına hürmet hakkının” ihlal edildiğine hükmetti.

Resmi Gazete’nin bugünkü sayısında yer alan karara nazaran, S.D.N, Almanya vatandaşı M.N. ile 2016’da evlenip, ABD’de yaşamaya başladı. Çiftin bu evlilikten 2017’de çocukları dünyaya geldi.

S.D.N’nin eşiyle yaşadığı sıkıntıların akabinde çocukla 2023’te Türkiye’ye dönmesi üzerine M.N, müşterek çocuklarının kayıtlı adresinin bulunduğu ABD’ye iadesi için Türk makamlarına müracaatta bulundu.

Konuyla ilgili açılan davada anne S.D.N, baba M.N’nin ABD’de reçete ile satılması halinde yasal kabul edilen bir uyuşturucu husus kullandığını, şiddet eğilimi gösterdiğini ve akciğer kanseri olduğunu belirterek, iade talebinin reddini istedi.

Yargılama kapsamında aile mahkemesi, yapılan görüşmede, çocuğun, “babasıyla Türkiye’ye gelmesi halinde görüşmek istediğini” söylemesi üzerine, mutat adresinin bulunduğu ABD’ye iadesine karar verdi.

Anne S.D.N, mahallî mahkeme kararına yaptığı temyiz itirazının reddedilmesi üzerine, “hak ihlali” savıyla AYM’ye ferdî müracaatta bulundu.

Başvuruyu inceleyen Yüksek Mahkeme, Anayasa’nın 20. unsurunda garanti altına alınan “aile hayatına hürmet hakkının” ihlal edildiğine, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için karar örneğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmetti.

Kararın gerekçesinden

AYM’nin kararında, her çocuğun ebeveyni ile direkt ve tertipli olarak şahsî bağ kurma hakkına sahip olduğu hatırlatılarak, Lahey Mukavelesi uyarınca çocukların istisnai kaideler bulunmadıkça mutat meskenlerine iadesinde mecburilik bulunduğu anımsatıldı.

Söz konusu istisnalardan birinin, “çocuğun ruhsal ve fizikî ziyan riskine sokulması” olduğuna işaret edilen kararda, ebeveyn ve çocuk ortasındaki aile hayatının tesisinde dikkate alınması gereken temel ögenin çocuğun üstün faydası olduğu vurgulandı.

Anneye bağımlılık çağındaki çocukların anneden koparılmasının, çocuklar üzerinde olumsuz tesirler doğurabileceği söz edilen kararda, müracaata husus çocuğun Türkiye’ye ahenk sağladığı, babası ile manzaralı görüştüğü, bu görüşmelerinde de “ABD’ye gitmek istemediğini” söylediği kaydedildi.

Yerel mahkemenin, anne S.D.N’nin, “baba M.N’nin reçeteyle dahi satılsa uyuşturucu husus kullandığı” tarafındaki argümanlarını değerlendirmeden karar verdiğine dikkat çekilen kararda, bunun Anayasa’nın 20. hususunda teminat altına alınan “aile hayatına hürmet hakkının” ihlali manasını taşıdığı belirtildi.