Jeopolitik gelişmeler, Fed’in siyasetlerini etkileyebilir

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırısı petrol fiyatlarını yükseltiyor.

Küresel piyasalarda, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırısı sonrası artan global jeopolitik tansiyonların tesiriyle satış baskısı derinleşirken, Orta Doğu’daki tansiyonun ticaret siyasetine dair belirsizliklerin sürdüğü bir periyotta artması, petrol fiyatlarındaki yükselişin maliyet artışlarıist baskıları daha da artırabileceği telaşını güçlendiriyor.

Bu sonuçların da ABD Merkez Bankası’nın (Fed) siyasetlerini etkilemesi bekleniyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI GEÇİŞE KAPALI

İran İhtilal Muhafızları Ordusu Genel Kumandanı Danışmanı Tuğgeneral İbrahim Cebbari, Hürmüz Boğazı’nın geçişlere kapatıldığını ve geçmeye çalışan gemilere müdahale edileceğini açıklamıştı.

“ABD ORDUSUNUN EN SERT ATILIMI HENÜZ YAPILMADI”

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran’ın ABD ve İsrail için “acil bir tehdit” oluşturduğunu savunarak, “ABD ordusunun en sert atılımı şimdi yapılmadı. Bundan sonraki basamak İran için daha kuvvetli olacak.” dedi.

Rubio ayrıyeten petrol fiyatlarındaki artışın güç maliyetlerini yükseltmesi üzerine ABD’nin bu yükselişi hafifletmek için adım atacağını belirtti.

Hürmüz Boğazı güç arzı açısından birçok iktisat için kritik bir kıymete sahip bulunuyor. Bölgede güç arzının durmasının orta vadede petrol fiyatlarındaki artış kaynaklı imalat sanayi maliyetlerinin artmasına neden olabileceği öngörülüyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI’NIN KAPASİTESİ

Stratejik deniz geçiş noktalarından biri Hürmüz Boğazı’ndan da yaklaşık 20 milyon varil petrol ve petrol eseri taşınıyor. Deniz yoluyla taşınan ham petrolün yaklaşık üçte biri bu koridor aracılığıyla global pazarlara ulaşıyor. Bilhassa Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri üzere Orta Doğu üreticilerinin sevkiyatlarında bu geçit kritik rol oynuyor.

İran, ABD ve İsrail’in başlattığı taarruzların akabinde misilleme olarak bölgedeki petrol ve doğal gaz üretim tesislerini maksat aldı. Suudi Arabistan Ras Tanura’daki Suudi Aramco tesislerine de İHA saldırısı gerçekleşmişti. Katar’da Ras Laffan’daki sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tesisinde üretimin durdurulduğuna yönelik duyuru da piyasadaki üst istikametli baskıyı güçlendirdi.

BRENT PETROL VARİL FİYAT 80 DOLAR

Bu gelişmelerle Brent petrolün varil fiyatı Ocak 2025’ten bu yana birinci kere 80 doların üzerinde çıktı.

Jeopolitik gerginliklerin ve güç arzına ait risklerin derinleşmesi Fed’in siyasetlerine ait belirsizliklerin artmasına neden oldu.

Söz konusu tasalarla de para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed’in haziran toplantısında gevşemeye başlayacağına ait varsayımlar ötelenirken, bankanın temmuz ayına kadar faiz oranını yüzde 3,50-3,75 aralığında sabit tutacağı öngörüleri güçlendi.

Küresel gelişmelerle birlikte ABD’de açıklanacak iş gücü piyasasına ait dataların de bankanın faiz siyasetine yönelik öngörüleri etkilemesi bekleniyor.

Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı işgali emsal global riskler ortaya çıkarmıştı. Rusya-Ukrayna savaşıyla bir arada petrol ve emtia piyasasında süreç gören başka eserlerde görülen sert yükselişlerden kaynaklı maliyet artışlarıist baskılarla Fed faiz oranlarını artırmaya başlamıştı.

“YENİ BİR MALİYET MALİYET ARTIŞLARIU DALGASI BAŞLAYABİLİR”

Kuveyt Türk Yatırım Araştırma Yöneticisi Kutay Gözgör, Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasının global güç piyasalarında önemli bir “arz şoku” senaryosunu tetiklemiş durumda olduğunu belirtti.

Dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği bu kritik Boğaz’ın, fiilen trafiğe kapalı olmasının lojistik maliyetlerini ve sigorta primlerini eş vakitli olarak üst çekerek Brent petrol fiyatlarında sert dalgalanmalara yol açtığını söz eden Gözgör, bu durumun sırf direkt petrol fiyatlarını artırmakla kalmadığını tıpkı vakitte global tedarik zincirlerinde yeni bir “maliyet maliyet artışlarıu” dalgasını başlatma riski taşıdığını vurguladı.

“RİSK İŞTAHI BASKILANIYOR”

Piyasalarda oluşan bu belirsizlik ortamının risk iştahını baskıladığını, inançlı liman arayışını ve güç emtialarına yönelik spekülatif talebi de perçinlediğini lisana getiren Gözgör, şunları kaydetti:

Bu gelişmelerin majör merkez bankalarının yol haritasına yansıması ise “bekle-gör” siyasetinin çok daha katı bir çerçeveye oturması biçiminde olacaktır. Petrol fiyatlarındaki artışın çekirdek maliyet artışlarıa geçişkenliği ve maliyet artışları beklentilerini üst istikametli tetiklemesi, Fed’in faiz indirim döngüsü takvimini ötelemesine neden olabilir. Fed, güç şokunun süreksiz bir arz kısıtı mı yoksa talep istikrarlarını kalıcı olarak bozan bir stagflasyon sinyali mi olduğunu netleştirene kadar faiz oranlarını yüksek düzeylerde tutmayı tercih edecektir. Benzeri halde, yurt içinde Merkez Bankası’nın da artan güç maliyetlerinin maliyet artışlarıist tesirlerini ve cari istikrar üzerindeki baskısını yakından izleyerek, 12 Mart toplantısında faiz indirimlerine orta vermesini ve temkinli duruşu muhafazasını bekliyoruz.

PİYASALARDA “TEMKİNLİ İYİMSERLİK” YERİNE “RİSK ODAKLI DENGELENME” UĞRAŞI ÖNE ÇIKABİLİR

Gözgör, genel piyasa değerlendirmesine bakıldığında Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi tarafında jeopolitik risklerin tesiriyle oynaklığın (volatilite) arttığı bir süreçten geçildiğini belirtti.

Enerji maliyetlerindeki artış ve global faiz beklentilerindeki değişimin bilhassa sanayi ve bankacılık endeksleri üzerinde kısa vadeli bir baskı oluşturduğunu söyleyen Gözgör, şu değerlendirmelerde bulundu:

Ancak bu çeşit devirlerde şirketlerin nakit akışları ve döviz durumları daha fazla değer kazanırken, yatırımcıların haber akışına hassas hareket etmesi uygun olabilecektir. Sonuç olarak, güç arz güvenliğine dair kaygılar ve merkez bankalarının maliyet artışları hassasiyeti, önümüzdeki devirde piyasalarda ‘temkinli iyimserlik’ yerine ‘risk odaklı dengelenme’ uğraşının öne çıkacağı bir tabloya işaret etmektedir.