Kanserde Yeni Devir: Ömür Mühleti Artıyor, Rehabilitasyonla Hayat Kalitesi Yükseliyor

Kanser tedavisinde son yıllarda kritik bir değişim yaşanıyor. Artık gaye sadece tümörü küçültmek ya da hastalığı denetim altına almak değil; tıpkı vakitte hastanın fizikî gücünü, bağımsızlığını, ömür kalitesini korumak ve artırmak. Dünya genelinde her yıl yaklaşık 20 milyon kişi kanser tanısı alırken, erken teşhis ve gelişmiş tedaviler sayesinde sağ kalım oranları giderek artış gösteriyor. Lakin tedavi sürecinin vücutta bıraktığı izler, birden fazla vakit en az hastalığın kendisi kadar yıpratıcı olabiliyor. 

Kemoterapi, radyoterapi ve cerrahi müdahaleler; kas kaybı, istikrar sıkıntıları, hareket kısıtlılığı, lenfödem ve kronik yorgunluk üzere önemli sorunlara yol açabiliyor ve uzmanlara nazaran her üç hastadan ikisinde besbelli kas gücü kaybı ortaya çıkıyor. İşte bu noktada onkolojik rehabilitasyon, tedavinin tamamlayıcısı değil, ayrılmaz bir modülü olarak öne çıkıyor. Onkolojik rehabilitasyonun kıymetine dikkat çeken Acıbadem Üniversitesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Kısmı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Özlem Feyzioğlu, süreci bütüncül bir bakış açısıyla pahalandırmak gerektiğini vurguluyor. Doç. Dr. Özlem Feyzioğlu, “Kanser tedavisinde tümörü küçültmek ya da ortadan kaldırmak kadar, hastanın kas gücünü ve dayanıklılığını korumak, günlük hayat aktivitelerini sürdürebilmesini sağlamak da büyük ehemmiyet taşıyor” diyor. Bilhassa kemoterapi sürecinde ortaya çıkan kas kütlesindeki azalmanın tedaviye toleransı azalttığını da belirten Doç. Dr. Özlem Feyzioğlu, “Ciddi kas kaybı yaşayan hastalarda komplikasyon oranlarının daha yüksek olduğunu biliyoruz. Bununla birlikte erken devirde başlanan şahsa özel idman programları kas kaybını kritik ölçüde azaltabiliyor” tabirlerini kullanıyor… 

Onkolojik rehabilitasyonun faydalarından kelam eden Doç. Dr. Özlem Feyzioğlu, “Onkolojik rehabilitasyon; göğüs kanseri cerrahisi sonrası her beş hastadan birinde görülen lenfödem riskinin azaltılmasında büyük yarar sağlıyor. Erken periyotta başlanan hami antrenman ve manuel terapi uygulamaları ile bu risk kritik ölçüde azaltılabiliyor. Onkolojik rehabilitasyon ayrıyeten akciğer kanseri sonrasında teneffüs kapasitesinin korunmasında, kolon ve rektum kanseri ameliyatlarından sonra karın kaslarının güçlendirilmesinde, prostat kanseri sonrası pelvik taban işlevlerinin desteklenmesinde ve beyin tümörü cerrahileri sonrasında istikrar ve uyumun yine kazandırılmasında büyük değer taşıyor” diyor. 

Amaç Yalnızca Hayatta Kalmak Değil, Kaliteli Yaşamak 

Yapılan çalışmalar, nizamlı rehabilitasyon programına katılan kanser hastalarında hastanede yatış müddetinin kısaldığını, tedaviye ahengin arttığını ve günlük ömür aktivitelerinde bağımsızlığın güçlendiğini gösteriyor. Ayrıyeten depresyon ve anksiyete oranlarında azalma, istikrar ve uyum kaybında güzelleşme ve kas gücünde artış gözlemleniyor.

Örneğin Journal of Clinical Oncology’de yayımlanan geniş kapsamlı bir meta-analiz, kanser hastalarında uygulanan yapılandırılmış idman programlarının kanser ile bağlantılı yorgunluğu manalı seviyede azalttığını ve fizikî işlevleri besbelli formda güzelleştirdiğini ortaya koyuyor. Misal şekilde The Lancet Oncology’de yayımlanan bir diğer çalışma, tedavi sürecinde uygulanan idman ve rehabilitasyon programlarının ömür kalitesini artırdığını ve ruhsal uygunluk halini güçlendirdiğini bildiriyor. Uzmanlara nazaran bu datalar, onkolojik rehabilitasyonun destekleyici bir uygulama değil, kanser tedavisinin bilimsel temele dayanan tamamlayıcı bir bileşeni olduğunu açıkça ortaya koyuyor.

Doç. Dr. Özlem Feyzioğlu, “Onkolojik rehabilitasyon hastanın sadece fizikî değil, ruhsal dayanıklılığını da artırır. Hedef sadece hayatta kalmak değil, kaliteli yaşamak olmalıdır” diyerek rehabilitasyonun ömür kalitesine olan katkısını da vurguluyor.

Evde Yapılabilecek Kolay Lakin Tesirli Egzersizler 

Uzman denetiminde planlanmak kaydıyla, hastaların meskende sürdürebileceği kimi temel idmanlar tedavi sürecine kritik katkı sağlıyor. Günlük 20–30 dakikalık hafif tempolu yürüyüş, dayanıklılığı artırarak kas kaybını azaltmaya yardımcı olurken; derin nefes alıp denetimli verme halinde uygulanan teneffüs idmanları ise bilhassa akciğer kapasitesinin korunmasında tesirli oluyor. Göğüs kanseri cerrahisi sonrası omuz eklem hareket açıklığını korumak ve artırmak emeliyle üst ekstremiteye, şiddeti ve mühleti hastalığın evresine nazaran değişen kuvvetlendirme ve germe hareketleri öneriliyor. Bu biçimde hem eklem hareket açıklığının sağlanmasına hem de kas kuvveti kaybının önlenmesine katkı sağlanıyor. Sandalyeden denetimli halde oturup kalkma idmanı, alt ekstremite kas gücünü destekliyor. Doç. Dr. Özlem Feyzioğlu, “Egzersiz ilaç üzeredir; hakikat dozda ve bireye özel uygulanmalıdır. Her hasta için program farklı planlanmalı ve kesinlikle uzman denetiminde ilerlenmelidir” diyor.

Kanser Hastalarında Antrenman Kronik Yorgunluğu Azaltıyor 

Kanser hastalarının yüzde 70 ila 80’i tedavi sürecinde, bilhassa dinlenmekle geçmeyen bir yorgunluk yaşıyor. Bu tablo, hastaların günlük ömür aktivitelerini önemli halde kısıtlayabiliyor ve ruhsal olarak da yıpratıcı olabiliyor. Doç. Dr. Özlem Feyzioğlu, “Paradoks üzere görünse de denetimli idman yorgunluğu azaltıyor. Haftada birkaç gün yapılan hafif ve orta şiddette aerobik ve dirençli antrenmanların, yorgunluğu besbelli biçimde azalttığını gösteren güçlü bilimsel bilgiler var” diyor.

Doç. Dr. Özlem Feyzioğlu’na göre özellikle düşük yoğunluklu, sürdürülebilir antrenmanlar bu süreçte büyük ehemmiyet taşıyor. Örneğin günde 15–20 dakikalık hafif tempolu yürüyüş, sirkülasyonu artırarak güç seviyesini yükseltebiliyor. Tıpkı formda sandalyede oturur durumda yapılan kalça ve diz eklemine yönelik kolay idmanlar ve denetimli otur-kalk antrenmanları, kas gücünü desteklerken çok efor gerektirmiyor. Derin nefes alıp denetimli verme biçiminde uygulanan teneffüs idmanları ise hem akciğer kapasitesini muhafazaya yardımcı oluyor hem de gevşeme sağlayarak gerilim seviyesini azaltabiliyor.

Doç. Dr. Özlem Feyzioğlu, “Burada kritik olan yoğunluk değil, idmanların tertipli yapılmasıdır. Hastalar kendilerini tüketmeden, denetimli ve planlı halde hareket etmeli. Antrenman, hakikat uygulandığında yorgunluğu artırmaz; tam aksine azaltır” sözlerini kullanıyor. Onkolojik rehabilitasyon, kanser tedavisini sırf hastalığı denetim altına alan bir süreç olmaktan çıkarıp, hastayı yine hayatın içine kazandırmayı hedefliyor. Doç. Dr. Özlem Feyzioğlu’na göre yanlışsız vakitte başlanan ve tertipli sürdürülen rehabilitasyon programları, kanserle çabada hem fizikî hem de ruhsal gücü artırarak hastalara daha kaliteli bir hayat sunuyor.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı