OECD’den Türkiye’ye ihtar: Emeklilik yaşını artırın

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD), 9 Nisan 2026 tarihinde “Büyüme ve Rekabetçiliğin Temelleri 2026” (Foundations for Growth and Competitiveness 2026) başlıklı kapsamlı raporunu kamuoyuyla paylaştı. 38 OECD üyesi ülkenin yanı sıra Arjantin, Brezilya, Çin, Hindistan ve Türkiye dahil 10 ortak ülkeyi kapsayan rapor, her ülke için büyümeyi artırmaya yönelik yapısal siyaset önceliklerini belirliyor. Türkiye’ye ayrılan kısımda öne çıkan en çarpıcı bildiri ise emeklilik yaşının yükseltilmesi gerektiği istikametindeki açık ikaz.

OECD Neden Bu Raporu Yayımladı?

OECD, raporun genel çerçevesini jeopolitik tansiyonlar, düşük verimlilik artışı, zayıflayan iş yatırımları ve nüfus yaşlanması üzere global meselelere bağlıyor. Teşkilat, bu başlıklar altında yapısal ıslahat ivmesinin OECD genelinde on yılı aşkın müddettir gerilediğine dikkat çekiyor ve ülkeleri harekete geçmeye davet ediyor.

Rapor üç temel siyaset ekseni üzerine inşa edilmiş: beşeri sermaye, yönetişim ve altyapıyı kapsayan etkinleştirici faktörler; vergi yapısı, eser ve işgücü piyasası düzenlemelerini içeren piyasa teşvikleri; inovasyon ile güç güvenliğine odaklanan maksatlı siyasetler. Türkiye’ye yönelik önceliklerin büyük kısmı, ikinci eksende, yani işgücü piyasası ve toplumsal güvenlik reformlarında ağırlaşıyor.

Türkiye OECD Listesinde En Düşük Emeklilik Yaşında

OECD datalarına nazaran üye ülkelerde ortalama emeklilik yaşı erkeklerde 64,7, bayanlarda 63,9 olarak kayıtlara geçmiş durumda. Danimarka, İzlanda, Hollanda ve Norveç üzere ülkelerde bu sayı 67’ye ulaşırken Japonya 68 ile en yüksek emeklilik yaşına sahip ülke pozisyonunda. Fransa 64,3, İtalya 64,8, İspanya ve Polonya 65 yaşında emekliliğe imkan tanıyor.

Türkiye ise bu tabloda 52 yaşlık fiili emeklilik ortalamasıyla listenin en altında yer alıyor. Bu düşüklüğün temel nedeni, 2023 yılında yürürlüğe giren EYT (Emeklilikte Yaşa Takılanlar) düzenlemesi. EYT kapsamında emekli olanların yaş ortalamasının 48 civarında olduğu, hatta 38 yaşında emekliye ayrılanların bulunduğu göz önüne alındığında, Türkiye’nin memleketler arası istatistiklerdeki bu pozisyonu daha anlaşılır hale geliyor.

Öte yandan mevcut mevzuata nazaran Türkiye’de emeklilik yaşı uzun vadede kademeli yükselecek: 2035 sonrası her yıl bir yaş artarak nihayetinde 65’e ulaşacak. Bununla birlikte OECD, bu sürecin daha süratli ve sistematik biçimde işletilmesi gerektiğini vurguluyor.

OECD’nin Türkiye’ye Özel Tespitleri

Raporda Türkiye’nin faal nüfusu için olumlu bir demografik tablonun şimdi sürdüğü, fakat bu avantajın giderek zayıfladığı belirtiliyor. OECD’nin tahliline nazaran Türkiye’deki emeklilik sistemi, sağladığı yaşlılık aylıkları ve ödeme seviyeleri bakımından memleketler arası standartlara kıyasla epey cömert bir görünüm sergiliyor. Fakat bu cömertliğin finansmanı yüksek toplumsal sigorta primlerine dayanıyor; bu durum hem patronlar hem de çalışanlar açısından işgücüne iştiraki caydırıcı bir tesir yaratıyor.

Raporda ayrıyeten Türkiye’de bayanların işgücüne iştirak oranının OECD ortalamasının tam 26 puan gerisinde kaldığı kayıt altına alınıyor. Katı istihdam teminatı mevzuatı, esnek çalışma düzenlemelerinin yetersizliği ve bakım hizmetlerine erişimdeki kısıtlılık, bu açığın esas nedenleri ortasında gösteriliyor.

OECD’nin Somut Islahat Önerileri

OECD, Türkiye’ye yönelik yapısal ıslahat tavsiyelerini somut adımlar biçiminde sıralıyor:

1. Emeklilik yaşının hayat beklentisine bağlanması: Rapor, Türkiye’nin Belçika, Almanya, Lüksemburg ve Polonya ile birlikte emeklilik yaşını hayat beklentisi eğrisiyle ilişkilendirmesi gerektiği görüşünü açıkça ortaya koyuyor. Bu adımın, demografik dönüşümün getirdiği mali baskıları hafifletmesi bekleniyor.

2. Erken emekliliğin kademeli olarak kaldırılması: OECD, erken emekliliği teşvik eden düzenlemelerin kademeli biçimde sona erdirilmesini ve geç emekliliğe yönelik finansal teşviklerin devreye sokulmasını öneriyor.

3. Toplumsal güvenlik primlerinin düşürülmesi: Emeklilik sisteminin yine dengelenmesi sürecinde prim yükünün azaltılması, hem kayıt dışılığın önüne geçmek hem de istihdamı artırmak açısından kritik bir adım olarak bedellendiriliyor.

4. İş mukavelelerinde esneklik: Daimi iş mukavelelerinin daha esnek bir yapıya kavuşturulması, muhakkak müddetli ve süreksiz istihdam imkanlarının ise genişletilmesi teklifler ortasında yer alıyor.

5. Bayan istihdamının güçlendirilmesi: Uygun fiyatlı çocuk bakımının yaygınlaştırılması, ebeveyn müsaadesinin istikrarlı paylaşılması ve düşük gelirli ailelere yönelik dayanak sistemlerinin güçlendirilmesi, raporun öne çıkardığı öbür başlıklar.

2060’a Kadar Çalışan Nüfus Yüzde 8 Azalacak

OECD, demografik dönüşümün boyutlarını da somut datalarla gözler önüne seriyor. Global ölçekte bakıldığında, 2060 yılına kadar OECD ülkelerindeki çalışma çağındaki nüfusun ortalama yüzde 8 ordakikalar içinde gerilemesi bekleniyor. Daha çarpıcı olan ise ülkelerin dörtte birinden fazlasında bu kaybın yüzde 30’un üzerine çıkacak olması. Bu tablonun toplumsal güvenlik sistemleri üzerinde yaratacağı baskı, emeklilik ıslahatlarını artık ötelenebilir bir tercih olmaktan çıkarıp zarurî bir gündem unsuru haline getiriyor.

Büyüme Potansiyeli Var, Ancak Islahat Şart

Rapor, sadece ihtarlar içermiyor; Türkiye’ye dair olumlu değerlendirmeler de yer alıyor. Türkiye iktisadının gelişmiş ülkelerle ortasındaki gelir farkını kapatma potansiyeli taşıdığı, lakin bu sürecin hızlandırılması için kapsamlı yapısal ıslahatların mecburî olduğu belirtiliyor. KARAR

OECD, ülkelerin verimliliği artırıcı yapısal ıslahatları hayata geçirmesi için acil bir gereksinim bulunduğunu ve ıslahat ivmesinin on yılı aşkın müddettir gerilediğini vurgulayarak, yapay zeka üzere yeni teknolojilerin sunduğu fırsatlardan yararlanabilmek için bu ıslahatların vazgeçilmez olduğunu ortaya koyuyor. OECD

Sonuç: Emeklilik Islahatı Artık Kaçınılmaz

OECD’nin “Büyüme ve Rekabetçiliğin Temelleri 2026” raporu, Türkiye’nin emeklilik sisteminde esaslı bir dönüşüme gereksinim duyduğunu memleketler arası bir platform üzerinden bir sefer daha tescil ediyor. EYT düzenlemesinin akabinde Türkiye’nin 52 yaşa inen fiili emeklilik ortalaması, OECD nezdinde sürdürülemez bir tablo olarak bedellendiriliyor. Emeklilik yaşının hayat beklentisine bağlanması, prim yükünün azaltılması ve işgücü piyasasında esnekliğin artırılması; hem kamu maliyesinin uzun vadeli sıhhati hem de Türkiye’nin büyüme potansiyelini gerçeğe dönüştürmesi açısından belirleyici adımlar olarak öne çıkıyor.

Kaynak: OECD (2026), Foundations for Growth and Competitiveness 2026, OECD Publishing, Paris. https://doi.org/10.1787/40a7532f-en