İnspektörlerin yetki alanı genişledi: GDO ilk kez Karantina Yönetmeliğine girdi

Tarım ve Orman Bakanlığı’nın bugün Resmi Gazete’de yayımladığı yeni Bitki Karantinası Yönetmeliği, alanda vazife yapan inspektörlerin yetki alanını genişletirken kontrol süreçlerini de esaslı biçimde yeniledi. 2011 tarihli eski düzenlemeyle kıyaslandığında öne çıkan en dikkat cazip yenilik, GDO kontrolü birinci sefer bitki karantinası yönetmeliğine girdi. Tohumluklar başta olmak üzere belli eserler için GDO tahlili mecburî hale getirilirken, tüm süreçlerin dijital sisteme taşınması ve inspektörlerin vazife alanının ülke içi sirkülasyonu da kapsayacak halde genişletilmesi de yeni düzenlemenin öne çıkan değişiklikleri ortasında yer alıyor.

Tarım ve Orman Bakanlığı’nın 6 Mayıs 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımladığı yeni Bitki Karantinası Yönetmeliği, alanda vazife yapan inspektörlerin çalışma biçimini ve yetki alanını kıymetli ölçüde değiştirdi. 2011 tarihli eski düzenlemeyle kıyaslandığında, inspektörlerin hem misyon tarifinin genişlediği hem de dijital sisteme geçişle birlikte iş yapış biçimlerinin esaslı biçimde yenilendiği görülüyor.

Görev tarifine “ülke içi dolaşım” eklendi

Yeni yönetmeliğin inspektörler açısından getirdiği en temel değişikliklerden biri, misyon tarifinin kapsamının genişletilmesi oldu. Eski yönetmelikte inspektörün vazifesi; giriş, çıkış ve transit geçişlerde bitki sıhhati denetimi yapmak olarak tanımlanmıştı. Yeni düzenlemede bu tanıma ülke içinde dolanım ibaresi de eklendi. Böylelikle inspektörlerin yetki ve sorumluluk alanı, hudut kapılarının ötesine geçerek ülke içindeki süreçleri de kapsıyor hale geldi.

Tüm süreçler artık dijital sistemden yürütülecek

Yeni yönetmeliğin inspektörler açısından en somut değişikliği, tüm iş ve süreçlerin Bitki Karantinası Kayıt ve Takip Sistemi (BKKTS) üzerinden yürütülmesi zorunluluğunun getirilmesi. Müracaatlardan bildirimlere, uygunluk yazılarından engelleme formlarına kadar tüm süreçler artık bu dijital platform üzerinden yürütülecek. Eski yönetmelikte bu türlü bir dijital altyapıya hiç yer verilmemişti. Bu değişiklik, inspektörlerin alanda kağıt üzerinden yürüttüğü pek çok süreci elektronik ortama taşıması manasına geliyor.

Yeni kontrol alanları: onaylı denetim yeri ve yediemin

Yeni yönetmelik, inspektörlerin alanda denetleyeceği alan cinslerini de genişletti. Eski düzenlemede yer almayan onaylı denetim yeri ve yediemin alanı kavramları mevzuata girdi. İnspektörler artık bu alanların karantina kaidelerini karşılayıp karşılamadığını da denetlemekle yükümlü. Gümrük memuru nezaretinde yapılacak bu kontrollerde uygun bulunmayan alanlar için gerekçeli tutanak düzenlenerek ithalatçıya ve ilgili gümrük yönetimine bildirim yapılacak.

Sahte sertifika tespitinde yeni prosedür

Yeni yönetmelik, düzmece Bitki Sıhhat Sertifikası tespit edilmesi durumunda inspektörlerin izleyeceği yolu da birinci defa açıkça düzenledi. Eski metinde bu durum için rastgele bir prosedür öngörülmemişti. Yeni düzenlemeye nazaran düzmece sertifika tespit edildiğinde süreçler derhal durduruluyor, sevkiyat iade sürecine alınıyor ve sonradan ibraz edilecek dokümanlar hiçbir şartta kabul edilmiyor. Bu karar, inspektörlere bu cins durumlarda daha net ve bağlayıcı bir çerçeve sunuyor.

Laboratuvar uzmanı tarifi birinci kere yapıldı

Yeni yönetmelik, inspektörlerin numune göndereceği laboratuvarlarda çalışan uzmanların niteliklerini de birinci defa detaylı biçimde tanımladı. Buna nazaran laboratuvar uzmanlarının üniversitelerin bitki muhafaza kısımlarından mezun olması ve entomoloji, nematoloji, mikoloji, viroloji, bakteriyoloji yahut herboloji alanlarında en az yüksek lisans derecesine sahip bulunması gerekiyor. Bu tarif eski yönetmelikte hiç yer almıyordu.

Yüksek riskli bitki kavramı mevzuata girdi

Yeni yönetmeliğin getirdiği bir öbür değerli yenilik, yüksek riskli bitki kavramının mevzuata eklenmesi. Şimdi karantina listesine girmemiş olmakla birlikte ön değerlendirmede ülkemiz açısından kabul edilemez seviyede risk taşıdığı tespit edilen bitki, bitkisel eser ve öteki hususlar bu kapsama giriyor. Bakanlık bünyesinde kurulacak özel bir komite bu eserleri kıymetlendirecek ve alınması gereken bitki sıhhati tedbirlerini belirleyecek. Bu kavram eski yönetmelikte hiç yer almıyordu.

GDO kontrolü birinci sefer bitki karantinası düzenlendi

Eski yönetmelikte genetik yapısı değiştirilmiş organizma konusuna hiç yer verilmezken, yeni düzenleme GDO kontrolünü de kapsama aldı. Tohumluklar başta olmak üzere belli eserler için GDO tahlili zaruriliği getirildi. GDO ile bulaşık bulunan eserlerin girişine müsaade verilmeyeceği açıkça karara bağlandı. GDO tahlilleri, Bakanlıkça yetkilendirilmiş laboratuvarlarda gerçekleştirilecek.

İthalat sonrasında Bitki Pasaportu zarurî hale geldi

Yeni yönetmeliyle birlikte ithalat gerçekleştikten sonra belli eserlere Bitki Pasaportu eşlik etmesi zaruriliği da getirildi. Pasaport sistemi kapsamındaki bitki, bitkisel eser ve başka unsurların ithalatının akabinde bu dokümanın esere eşlik etmesi yasal mecburilik haline geldi. Bu düzenleme de eski yönetmelikte yer almıyordu.

İtiraz sürecine görüntü konferans imkanı

Numune tahlil sonuçlarına itiraz sürecinde de kıymetli bir kolaylık getirildi. Yeni yönetmelik, itiraz sahibinin talep etmesi durumunda kurul toplantısının görüntü konferans metoduyla yapılabilmesine imkan tanıdı. Bu sayede itiraz sürecinin daha süratli ve erişilebilir biçimde yürütülmesi hedefleniyor. Eski düzenlemede bu türlü bir imkan öngörülmüyordu.

Yönetmelik 6 Mayıs 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlandı lakin kararlar yayım tarihinden 90 gün sonra yürürlüğe girecek. Yönetmeliğe erişmek için