Kira sözleşmelerindeki kefilliklerin yüzde 95’i geçersiz!

Türkiye’de kira mukavelelerinde standart bir prosedür olarak görülen kefillik kuruluşu, son yıllarda Yargıtay’ın verdiği emsal kararlar ve Borçlar Kanunu’ndaki sert hal kaideleri nedeniyle büyük bir dönüşüm yaşıyor. Hukukçular uyarıyor: Mevcut kontratlardaki kefaletlerin %95’i hukuken geçersiz durumda.

Sadece İmza Atmak Neden Yetmiyor?

Hukuk uzmanları, bir kefaletin geçerli olabilmesi için Türk Borçlar Kanunu’nun epey sıkı form kaideleri öngördüğünü hatırlatıyor. Piyasada genel kanının bilakis, sözleşmenin altına yalnızca imza atmak kefili borç altına sokmaya yetmiyor. Bir kefaletin hukuken beden bulabilmesi için kefilin, sorumlu olduğu en yüksek fiyatı hem sayıyla hem de yazıyla şahsen kendi el yazısıyla metne işlemesi gerekiyor. Bununla da yetinilmeyerek, kontratın imzalandığı günün tarihinin ve kefilin borçtan asıl borçluyla birlikte sorumlu olduğunu gösteren “müşterek müteselsil kefilim” ibaresinin de yeniden kefilin kendi kaleminden çıkması kaide koşuluyor. Bu ögelerden birinin eksik olması ya da el yazısı yerine bilgisayar çıktısı olarak hazırlanması, kefaleti en baştan geçersiz kılıyor.

Yargıtay’dan “Uzayan Dönem” Bariyeri

Kanunda genel bir mühlet sorunu olmasa da Yargıtay, 2012 öncesi yerleşik uygulamasını şimdiki kararlarıyla da sürdürüyor.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu (HGK 2006/6-78 E. ve 2006/6-346 E.) ile yeni 12. Hukuk Dairesi (2024/1194 E.) ve 3. Hukuk Dairesi (2025/639 E.) kararlarına nazaran; kira müddeti TBK 347. husus uyarınca uzadığında kefilin sorumluluğunun devam edebilmesi için şu iki kuralın bir ortada bulunması koşul:

-Kefilin sorumluluğunun uzayan devirde de devam edeceğinin mukavelede açıkça kararlaştırılmış olması.

-Kefilin bu uzayan devirde azami hangi müddetle ve hangi ölçüyle sonlu olacağının mukavelede net bir formda (yine el yazısı kriterlerine uygun olarak) gösterilmiş olması.

Uzmanlar, “uzayan devirlerin ne olduğunu görmek istiyorum” diyen Yargıtay’ın, bu sınırlamalar yoksa kefili yalnızca birinci kira yılından sorumlu tuttuğuna dikkat çekiyor.

Eş İsteği Olmayan Kefalet “Yok” Hükmünde

Özellikle konut kiralamalarında en çok atlanan ayrıntılardan biri de eş isteği. Eğer kefil olacak kişi evliyse, eşinin bu kefalete yazılı isteğinin alınması yasal bir zorunluluk. 2013’te Türk Ticaret Kanunu ile şirket yetkililerinin ticari işleri için istisna getirilmiş olsa da, kişisel konut kiralamalarında eş isteği olmayan bir mukavele, öteki tüm kurallar sağlansa bile geçersiz kalıyor.

“Emlakçı bilmediği için kefiller zımnî müdafaa sağlıyor”

Uzmanlar, piyasadaki birden fazla emlakçının bu teknik ayrıntıları bilmediğini, bu durumun kefiller için aslında bilinmeyen bir “koruma” sağladığını belirtiyor. Şayet mukavele bu sıkı kaidelere uygun hazırlanmamışsa, atılan imzanın hiçbir hukuksal bağlayıcılığı bulunmuyor.