Dünya, Trump ve Şi zirvesine kilitlendi

Programa nazaran Trump için bugün Pekin’deki Büyük Halk Toplantı Sarayı’nda resmi karşılama merasimi düzenlenecek. Akabinde iki önder ikili görüşme gerçekleştirecek. ABD basınına yansıyan bilgilere nazaran Trump ve Şi’nin “dünya ile cennet ortasındaki bağı simgeleyen” Cennet Tapınağı’nı birlikte ziyaret etmesi de gündemde yer alıyor.

Zirvenin gündeminde ticaret ve yatırım kolaylıkları için ortak forumlar kurulması öne çıkıyor. Çin’in Boeing uçakları ile ABD’nin tarım ve güç eserleri alımlarına ait açıklamalar yapması da beklentiler ortasında yer alıyor. Lakin uzmanlar, masadan büyük çaplı bir mutabakattan çok soya fasulyesi, sığır eti, ender elementler ve ticari tansiyonları yönetmeye dönük hudutlu işbirliklerinin çıkabileceği değerlendirmesinde bulunuyor. Trump, Şi ile Tayvan’a silah satışları ve tutuklu medya işvereni Jimmy Lai’nin durumunu da gündeme taşıyacağını daha evvel açıklamıştı.

Taraflar ne istiyor?

Pekin’in öncelikli gayesinin, geçen yıl yüzde 145’e kadar yükselen ve ekim ayında varılan ateşkes gibisi uzlaşıyla durdurulan yüksek gümrük tarifelerinin yine devreye girmesini engellemek olduğu bedellendiriliyor. Şi’nin ayrıyeten Tayvan siyasetinde Pekin lehine bir söz değişikliği ya da en azından adaya yapılan silah satışlarının yavaşlatılmasını talep etmesi bekleniyor.

Trump’ın ise tepeden birkaç somut mutabakat çıkarmak ve İran krizinin tahlilinde Çin’in takviyesini almak üzere görece sonlu maksatlarla geldiği belirtiliyor. Yapay zeka alanında Çin’e fark atamayan ABD’nin Pekin heyetine Elon Musk ve Tim Cook üzere teknoloji dünyasının önde gelen isimlerinin dahil edilmesi de dikkat çekiyor.

İran krizi tepeyi nasıl tesirler?

Görüşme sadece ABD-Çin rekabeti açısından değil İran savaşının seyri bakımından da kritik bir imtihan olarak bedellendiriliyor. Trump’ın, İran petrolünün en büyük alıcısı pozisyonundaki Pekin’i Tahran’ı Washington ile müzakere masasına oturmaya zorlaması için baskı yapması bekleniyor. Lakin uzmanlar Çin’in bu bahiste etkin rol üstlenmek istemediğine dikkat çekiyor. Hakikaten İran Dışişleri Bakanı’nın Trump’ın ziyaretinden sırf birkaç gün evvel Pekin’i ziyaret etmesine karşın Çin’in tavrında besbelli bir değişiklik gözlemlenmemişti.

Putin de Pekin yolunda

Tahran ve Washington’u ağırlayan Pekin’in sıradaki misafirinin Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin olması bekleniyor. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, ziyaret hazırlıklarının son basamakta olduğunu ve tarihin uygun bir vakitte duyurulacağını açıkladı. Uzmanlara nazaran Putin’in Pekin ziyaretinde 2001 yılında imzalanan Çin-Rusya Dostluk Mutabakatı’nın yenilenmesi başta olmak üzere ikili bağlantıların kapsamlı biçimde ele alınması öngörülüyor.