Sudan’da milyonlarca sivil kasıtlı açlık ve sistematik vefatla karşı karşıya!

Haber7-ÖZEL

Sudan’da silahların gölgesinde yükselen feryat, dünyayı sarsacak boyutlara ulaştı. Euro-Med İnsan Hakları İzleme Örgütü’nün raporu, ülkede yaşanan dramın yalnızca bir savaş değil, sistematik bir yok etme operasyonuna dönüştüğünü gözler önüne seriyor. Ağaç yaprakları ve hayvan yemiyle hayatta kalmaya çalışan milyonlarca sivil için vakit daralıyor. Sudan’da yaşanan kriz, kolay bir besin arzı sorunu olmaktan çıkarak tüm toplumu kökten sarsan bir varoluş çabasına dönüştü. Çatışmanın tarafları, gıdayı bir silah olarak kullanarak sivil halkı teslim almaya çalışıyor. Ülkede hayatta kalma düzenekleri büsbütün tükenmiş durumda. Beşerler artık yalnızca açlıkla değil, bu açlığın kasıtlı olarak dayatılmasıyla gayret ediyor.

ACİL İNSANİ YARDIMA MUHTAÇ 33 MİLYON İNSAN

2026 yılının 4. çeyreğine ilişkin Entegre Besin Güvenliği Kademe Sınıflandırması’ndan (IPC) güncellenen sayılar, 21,2 milyon kişinin yüksek seviyede akut besin güvensizliğiyle karşı karşıya olduğunu, bunların 6,3 milyonunun ise acil müdahale gerektiren önemli besin yoksunluğunu yansıtan “acil durum” seviyesinde açlık yaşadığını göstermektedir. Buna ek olarak, yaklaşık 375.000 kişi en şiddetli seviye olan felaket durumundadır. Bu durumda besin güvensizliği ömrü tehdit edici hale gelmektedir. Birleşmiş Milletler İnsani İşler Uyum Ofisi (OCHA) tarafından yayınlanan en son Sudan İnsani Muhtaçlıklar ve Müdahale Planı’na nazaran, insani kriz şu anda acil insani yardıma muhtaçlık duyan yaklaşık 33,7 milyon insanı etkilemektedir.

TARIMIN KALBİNE DARBE: GEZİRA EYALETİ ÇÖKTÜ

Sudan’ın tahıl ambarı olarak bilinen Cezire Eyaleti’ne sıçrayan çatışmalar, ülkenin üretim kapasitesini yerle bir etti. Yalnızca bir tarım dönemi değil, tüm üretim döngüsü askeri operasyonlar ve yağmalar nedeniyle durma noktasına geldi. Çiftçilerin topraklarına erişimi engellenirken, sulama ağları ve ulaşım sistemleri sistematik olarak gaye alındı. Bu durum, lokal pazarlarda temel besin hususlarının bulunamamasına ve enflasyonun denetim edilemez boyutlara ulaşmasına neden oldu. Darfur ve Hartum üzere bölgelerde halk, hayatta kalabilmek için ağaç yaprakları ve ekim için ayrılan tohumları yemek zorunda kalıyor.

DÜNYADA YERİNDEN EDİLENLER: SUDAN HALKI

Sivil yerleşim alanlarına yönelik taarruzlar ve temel altyapının tahrip edilmesi, Sudan’ı global çapta en büyük göç dalgasının merkezi haline getirdi. Yaklaşık 8,9 milyon insan ülke içinde yerinden edildi ve milyonlarca insan da çatışmalar, sivil yerleşim alanlarına yönelik akınlar, temel altyapının tahrip edilmesi ve yaygın güvensizlik nedeniyle komşu ülkelere kaçtı.

KADINLAR VE ÇOCUKLAR ATEŞ HATTINDA

Savaşın en ağır bedelini, muhafaza ağlarının çökmesiyle savunmasız kalan bayanlar ve çocuklar ödüyor. Cinsiyete dayalı şiddet olayları korkutucu boyutlara ulaşırken, sıhhat hizmetlerine erişimin kesilmesi anne ve çocuk sıhhatini tehdit ediyor.

Tahmini 12,7 milyon insan cinsiyete dayalı şiddet riski altında olup, bunların birçok bayan ve kız çocuğudur. Çocuklar için durum daha da vahim bir hal almış durumda. Yetersiz beslenme ve hastalıklar, bir jenerasyonu yok olma tehlikesiyle karşı karşıya bırakıyor.

Ayrıca, Sudan’da 17,3 milyon çocuğun acil ve hayat kurtarıcı insani yardıma muhtaçlığı var. Birleşmiş Milletler, bu yıl 4,2 milyon çocuğun akut yetersiz beslenmeden muzdarip olacağını, bunların 825 binden fazlasının ise önemli derecede güçsüzlük çekeceğini iddia ediyor.

ÖLÜM FERMANI ÜZERE SIHHAT SİSTEMİ

Sudan’da ilaç ve işçi eksikliği, tedavi edilebilir hastalıkları birer vefat fermanına dönüştürdü. Ülke genelindeki sıhhat tesislerinin yaklaşık yüzde 37’si hizmet dışı kalıyor ve milyonlarca insanı temel ve hayat kurtarıcı bakımdan yoksun bırakıyor. Sıhhat sistemi ayrıyeten tekrarlanan akınlarla ve giderek berbatlaşan ilaç, işçi ve materyal kıtlığıyla karşı karşıya.

Kolera, kızamık ve dang humması üzere salgınlar, açlıktan zayıf düşmüş vücutları süratle pençesine alıyor. Pak su yokluğu, krizin boyutunu her geçen gün derinleştiriyor.

SUDAN’DA İÇ SAVAŞ

Sudan’ın bugünkü iç savaşı, ülkenin sömürge periyodundan miras kalan kuzey-güney ayrışması ve onlarca yıllık askeri idarelerin sonucu olarak şekillendi. 1 Ocak 1956’da bağımsızlığını kazanan ülkede Müslüman kuzey ile Hristiyan güney ortasındaki çatışmalar iki büyük iç savaşa yol açtı; ikinci savaşta yaklaşık 2 milyon kişi öldü ve sonunda Güney Sudan 9 Temmuz 2011’de bağımsız oldu. Bu süreçte 1989’da darbeyle iktidara gelen Ömer el-Beşir, baskıcı bir rejim kurarak Darfur’da Arap olmayan halklara yönelik ağır taarruzlar yürüttü. Darfur’daki Cancavidler milisleri daha sonra Süratli Dayanak Kuvvetleri’ne (RSF) dönüştürüldü ve kitlesel katliamlar, tecavüzler ve etnik paklık suçlamalarıyla anıldı.

2019’da halk protestoları sonrası Beşir devrilse de Sudan demokrasiye geçemedi. Darbeyi gerçekleştiren Sudan Silahlı Kuvvetleri (SAF) lideri Abdülfettah el-Burhan ile RSF önderi Hemedti başlangıçta birlikte hareket etti, lakin güç paylaşımı ve RSF’nin orduya entegrasyonu konusunda uyuşmazlığa düştüler. Bu rekabet, 15 Nisan 2023’te Hartum’da başlayan açık savaşa dönüştü. Çatışmalar kısa müddette Darfur’a yayıldı; RSF’nin bilhassa Masalit üzere Arap olmayan topluluklara yönelik akınları yine “soykırım” tartışmalarını gündeme getirdi. BM ve insan hakları örgütleri binlerce sivilin öldürüldüğünü, sistematik cinsel şiddet uygulandığını ve yüzlerce köyün yakıldığını belgeledi.

2024 ve 2025 boyunca Sudan Silahlı Kuvvetleri (SAF) başşehir Hartum etrafında kıymetli bölgeleri geri almaya başladı; İran imali İHA’ların bu ilerleyişte tesirli olduğu belirtildi. Buna karşılık Süratli Takviye Güçleri (RSF), Darfur’daki hakimiyetini güçlendirdi. Sudan bugün dünyanın en ağır insani krizlerinden birini yaşıyor: milyonlarca kişi yerinden edildi, sıhhat sistemi çöktü, açlık ve salgın riski büyüdü. BM yetkilileri krizi “yakın tarihin en makus insani kabuslarından biri”olarak tanımlıyor.