Öğrenci resmi ve ismiyle reklam yapan okullarla ilgili önemli karar

Anayasa Mahkemesi, özel öğretim kurumlarının aldatıcı reklam yapması ile reklam ve ilanlarda öğrenci resmi ya da bilgilerini kullanması fiillerini tekrar etmesi halinde idari para cezasının beş kat artırılarak uygulanmasını öngören kararı Anayasa’ya alışılmamış bularak iptal etti. 26 Şubat 2026 tarihinde oyçokluğuyla alınan karar, 14 Mayıs 2026 tarihli ve 33253 sayılı Resmi Gazete’de yayımlandı.

İptal kararı, yayımlanmasından itibaren 9 ay sonra yürürlüğe girecek. Bu mühlet zarfında yasal boşluğun giderilmesi için yasama organının düzenleme yapması bekleniyor.

Dava nasıl açıldı?

Dava, milletvekillerinin değil, iki mahkemenin itiraz müracaatıyla Anayasa Mahkemesi önüne taşındı: Kırıkkale 1. Sulh Ceza Hakimliği ve Sandıklı Sulh Ceza Hakimliği, görülmekte olan davalarda uygulanacak kararın Anayasa’ya alışılmamış olduğu kanısına vararak iptal talebinde bulundu. Her iki müracaat birleştirildi ve temel inceleme tek evrak üzerinden yürütüldü.

Öğrenci resmi yahut ismiyle reklam yapmak yasaktı, tekrarı halinde 5 kat idari para cezası vardı

5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu’nun 7. unsuru; Bakanlıkça onaylı yerleşim planında müsaadesiz değişiklik yapılması, gerçeğe alışılmamış yahut aldatıcı reklam ya da ilan verilmesi ile reklam ve ilanlarda öğrenci resmi ya da bilgilerinin kullanılması, haftalık ders çizelgelerinin Bakanlık müsaadesi alınmadan uygulanması, kanuna alışılmamış işçi çalıştırılması ve kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmelik ile yönergelere muhalif fiillerde bulunulması üzere hallerde brüt taban fiyatın beş katı oranında idari para cezası öngörmektedir. Kelam konusu karar bu fiillerin tekrarı halinde ceza ölçüsünün beş kat artırılarak uygulanmasını da düzenlemekteydi.

Mahkeme neden iptal kararı verdi?

Anayasa Mahkemesi, tekerrür kararının içerik ve maksat prestijiyle anayasal açıdan legal bir temele dayandığını kabul etti. Özel öğretim kurumlarının belirlenmiş kurallar çerçevesinde faaliyet göstermesini sağlamaya yönelik kademeli bir cezalandırma sisteminin tesirli bir kontrol aracı olduğunu da teyit etti.

Ancak Mahkeme, belirleyici bir eksikliği tespit etti: Kanun, ağırlaştırılmış cezaya bahis olabilecek tekrar fiilleri ortasında rastgele bir vakit sonu öngörmemektedir. Bu durum, tıpkı fiilin kaç yıl öncesinde işlenmiş olursa olsun tekerrüre temel alınabilmesi sonucunu doğurmakta; dolayısıyla özel okullara çalışma müddetleri boyunca daima ağırlaştırılmış ceza tehdidi altında kalmak üzere orantısız bir külfet yüklenmektedir.

Mahkeme, tekerrür için yasal mühlet hududu belirlememenin, hukuk devletinin temel ögelerinden olan bellilik prensibiyle ve hatada cezada yasallık unsurunu düzenleyen Anayasa’nın 38. hususuyla bağdaşmadığına hükmederek ilgili kararı iptal etti.

İptal sadece (b) ve (d) bentleriyle sınırlı

Mahkeme, itiraz müracaatlarının sadece fıkranın (b) ve (d) bentleri istikametinden yapıldığını, başka bentlerin ise bakılmakta olan davalarda uygulanma imkanı bulunmadığını tespit ederek incelemeyi bu iki bentle sonlu tuttu. Buna nazaran iptal kararı; aldatıcı reklam yapılması ile öğrenci resmi yahut bilgilerinin müsaadesiz kullanılması fiillerinin tekrarı halinde uygulanacak beş kat artırım ile yönetmeliğe alışılmamış fiillerin tekrarına ait kısımları kapsamaktadır.

Öğrenci ismi yahut fotoğrafıyla reklam yapan okula ne kadar ceza veriliyor?

5580 sayılı Kanun kapsamında özel öğretim kurumlarına uygulanan idari para cezaları brüt minimum fiyatın 5 katı üzerinden hesaplanmaktadır. 2026 yılı brüt minimum fiyatının 33.030 TL olduğu göz önüne alındığında, yanıltıcı reklam yapılması ile öğrenci resmi yahut bilgilerinin müsaadesiz kullanılması üzere fiillerde birinci ihlal için 165.150 TL idari para cezası uygulanmaktadır. İptal edilen karar kapsamında bu fiilin tekrarı halinde ise ceza beş kat artırılarak 825.750 TL’ye kadar çıkabiliyordu.

Karşıoy yazısında ne dendi?

Üyeler Saygıdeğer İnce ve Ömer Çınar karşıoy yazdı. Karşıoyda, tekerrür için yasal müddet öngörülmesinin Anayasa’nın 2. ve 38. unsurlarının bir gereği olmadığı savunuldu. Karşıoy yazısına nazaran, cezanın çeşidi ve ölçüsünün kanunla belirlenmiş olması kâfi olup tekerrüre temel fiiller ortasındaki mühletin belirlenmesi kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamındadır.

Üye Yusuf Şevki Hakyemez ise ek münasebetle çoğunluk görüşüne katıldı; fakat (d) bendi kapsamındaki yönetmeliğe karşıtlık fiilinin, kabahat tarifinin direkt yönetmeliğe bırakılması nedeniyle ayrıyeten cürümde ve cezada yasallık prensibi bakımından da Anayasa’ya ters olduğunu vurguladı.