Putin bugün Çin’e gidiyor! Xi ile görüşecek

Kremlin’den yapılan açıklamaya nazaran, akşam saatlerinde Pekin’e ulaşacak Putin için yarın sabah Tienanmın Meydanı’nda devlet merasimi düzenlenecek. Merasimin ardından Çin Devlet Başkanı Şi Cingping ile baş başa ve heyetler ortası görüşmeler yapacak olan Putin, birebir gün ülkesine dönecek. Rus önderin, Trump’ın ziyaretinden günler sonra Çin’i ziyaret etmesi dikkati çekiyor. ABD Başkanı 13-15 Mayıs’ta Çin’e resmi ziyarette bulunmuştu.

Çin, çok taraflı toplantılar dışında birinci sefer ABD ve Rusya önderleri tıpkı ayda konuk ediyor. Daha evvel Çin’in 2001 ve 2014’te mesken sahipliği yaptığı Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) doruklarında ABD ve Rusya önderleri birebir anda bulunmuştu. En son, 2016’da Çin’in Hangcou kentinde düzenlenen G20 Zirvesi’nde Rusya Devlet Başkanı Putin ile dönemin ABD Lideri Barack Obama birlikte yer almıştı.

Art arda gelen ziyaretler, dünyada jeopolitik tansiyonların arttığı, İran ve Ukrayna’daki savaşların hala tahlile kavuşturulamadığı bir periyotta, Çin’in ABD ve Rusya ile ilgilerini istikrarda sürdürme arayışının yanında büyük güç bağlantılarında kazandığı merkezi pozisyona işaret ediyor.

PUTİN’İN ÇİN’E 25. ZİYARETİ

Trump’ın ziyaretinde olduğunun bilakis Putin’in kısa ziyaretinde çok fazla merasim ve şatafat olması beklenmiyor. Kısa ziyaret daha çok ekonomik işbirliği bahisleri ile stratejik bağlantılara odaklanacak. Çin ile Rusya ortasında son yıllardaki yakınlaşmayla birlikte önder ziyaretlerin sık yapılması ve stratejik eşgüdüm düzeneklerinin farklı seviyelerde işler halde olması nedeniyle bu durum çok şaşırtan değil.

Bu, Putin’in iktidar periyodunda Çin’e yaptığı 25. ziyaret olacak. Rus başkan en son Eylül 2025’te Pekin’i ziyaret etmiş, İkinci Dünya Savaşı’nın bitişinin 80. yılı hasebiyle düzenlenen askeri geçit merasimine katılmıştı.

Çin Devlet Başkanı Şi’nin, törende, Putin ile Kuzey Kore lideri Kim Jong-un’u iki yanına alarak poz vermesi, ABD ve müttefiklerine meydan okuma olarak yorumlanmıştı.

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Ciakun, ziyarete ait yaptığı açıklamada, iki devlet liderinin ikili alakalar, farklı alanlarda işbirliği ve karşılıklı ilgi konusu, memleketler arası ve bölgesel problemlerde görüş alışverişinde bulunacağını belirtti.

Ziyaretin Çin-Rusya Düzgün Komşuluk, Dostluk ve İşbirliği Muahedesi’nin imzalanmasının 25. yılı ve iki ülke ortasında stratejik eşgüdüm iştirakinin kurulmasının 30. yılında yapıldığına dikkati çeken Sözcü Guo, tarafların ziyareti, bağları daha fazla derinleştirmek ve daha yüksek standarda yükseltmek, dünyaya daha fazla istikrar ve olumlu güç sağlamak için fırsat olarak gördüklerini vurguladı.

“KİMSEYLE YARIŞMIYORUZ”

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov da basına yaptığı açıklamada, Putin’in ziyaretinden beklentilerinin çok yüksek olduğunu belirterek, iktisat ve ticaretten kültür ve eğitime dek geniş bir yelpazedeki mevzuların ele alınacağını kaydetti.

Ziyarette Putin’e başbakan yardımcıları, bakanlar ve Çin’de faaliyet gösteren kamu ve özel şirketlerin yöneticilerinin eşlik edeceğini aktaran Peskov, geçen hafta Çin’i ziyaret eden kalabalık ABD heyeti sorulduğunda, Rusya’nın heyetlerin büyüklüğü konusunda “kimseyle yarışmadığını” söyledi.

Peskov, iki ziyaret ortasındaki ilişkiye ait sorulan soruya ise Rusya ve ABD başkanlarının ziyaretleri ortasında bir temasın olmadığı, Putin’in ziyaretinin şubat ayında planlandığı karşılığını verdi.

Rus Sözcü, “Çin ile bağımsız ve çok istikametli münasebetlerimizi geliştiriyoruz. Biz ve Çinli dostlarımız bu ilgileri ayrıcalıklı, özel stratejik iştirak bağlantısı formunda isimlendiriyoruz.” tabirlerini kullandı.

Kremlin Dış Siyaset Danışmanı Yuriy Uşakov da Putin’in ziyaretinde iki ülke ortasında yaklaşık 40 işbirliği dokümanının imzalanmasının beklendiğini aktardı.

TRUMP’IN ZİYARETİ

Trump, 13-15 Mayıs’ta Çin’e resmi ziyarette bulunmuştu. Daha evvel 31 Mart-2 Nisan tarihlerinde yapılacağı bildirilen ziyaret, ABD Lideri’nin İran’daki savaşla ilgilenmesi gerektiği gerekçesiyle ertelenmişti.

Ziyarette Trump’a siyasi kurmaylarının yanında, ortalarında Tesla Üst Yöneticisi (CEO) Elon Musk, Apple CEO’su Tim Cook ve Nvidia’nın kurucusu Jensen Huang’ın olduğu 17 Amerikan şirketinin temsilcilerinden oluşan geniş bir iş heyeti eşlik etmişti.

Washington ve Pekin, ziyaretin akabinde, “yapıcı stratejik istikrar ilişkisi” olarak tanımladıkları yeni bir formül üzerine uzlaşmaya vardıklarını duyurmuştu.

ÇİN, GÜÇ MÜNASEBETLERİNDE MERKEZİ POZİSYONA GELDİ

Trump’ın ikinci iktidar periyodunda tarife artışları, egemenlik talepleri ve müdahale tehditleriyle dünyada jeopolitik istikrarları sarstığı, tek taraflılığı öne çıkaran adımlarıyla müttefiklerini yabancılaştırdığı devirde Çin’in dünyada güç ilgilerinde merkezi bir pozisyon kazandığı görülüyor.

Bu yüzden Avrupa ve Kuzey Amerika dahil dünyanın farklı bölgelerinden Çin’e önder ziyaretlerinde artış olduğu gözleniyor. Sadece bu yıl içinde sırasıyla Kanada, Finlandiya, İngiltere, Uruguay, Almanya, İspanya, Vietnam, Mozambik, Tacikistan ve ABD’den devlet ve hükümet liderleri Çin’i ziyaret etti. Putin, bu yıl Çin’i ziyaret eden 11. önder olacak.

Bu hafta Rus önder dışında Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif de Çin’i ziyaret edecek.

ÇİN İLE RUSYA ORTASINDAKİ YAKINLAŞMA

Çin-ABD bağlantıları, Trump’ın birinci periyodunda ticaret ve teknoloji alanlarında başlayan, sonrasında eski Lider Joe Biden’ın devrinde jeopolitik bir cepheleşmeye dönüşen güç rekabeti nedeniyle son yıllarda giderek daha fazla tansiyonlu bir seyir izledi.

ABD ile jeopolitik tansiyonlar, Ukrayna’daki savaş nedeniyle ABD ve müttefikleri karşısında benzeri meydan okumalarla karşı karşıya bulunan Rusya ile Çin’i yakınlaştırdı.

Pekin, Ukrayna’daki savaş nedeniyle Batı’nın yaptırımlarının gayesindeki Moskova ile başta güç olmak üzere ekonomik bağlantılarını geliştirdi. İki ülke ortasındaki ticaret hacmi 2023 ve 2024 yıllarında 240 milyar doları aşarken Rusya’nın ihraç ettiği ham petrol ve doğal gazın yaklaşık yarısı Çin tarafından satın alındı.

İran’daki savaşın Hürmüz Boğazı’ndan güç akışında sebep olduğu kesinti de Çin’in petrol ve doğal gaz tedariki açısından Rusya’yı daha da kıymetli hale getirdi.

“KAPSAMLI STRATEJİK UYUM ORTAKLIĞI”

Çin ve Rusya, ikili bağlantılarını, “yeni periyotta kapsamlı stratejik uyum ortaklığı” olarak tanımlıyor. Birleşmiş Milletler Güvenlik Kurulunun daimi üyesi olan iki ülke, ABD ve Batılı müttefiklerinin tartısına karşı global meselelerde birden fazla vakit birbirini destekleyen siyaset tercihlerini ortaya koyuyor.

İki ülke, kuruluşuna öncülük ettikleri Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) ve BRICS üzere çok taraflı platformlarda da işbirliğini sürdürüyor.

Putin’in ziyareti, ABD ile Çin ortasındaki yeni “yapıcı stratejik istikrar ilişkisinin”, Çin ile Rusya’nın “kapsamlı stratejik uyum ortaklığı” açısından ne manaya geldiğinin ipuçlarını verecek.