AYM’den CBK ile kadro ihdası kararı: Üniversite iptal, AFAD ve Göç geçerli

CHP, 137 milletvekiliyle AYM’ye başvurmuştu

Davayı, CHP milletvekilleri Murat Buyruk, Gökhan Günaydın ve Ali Becerikli Başarır ile birlikte 137 milletvekili açtı. Milletvekilleri; kamu vazifelilerinin takımlarına ait düzenlemelerin münhasıran kanunla yapılması gerektiğini, bu hususta CBK çıkarılmasının yasama yetkisinin devredilmezliği ve kuvvetler ayrılığı unsurlarına alışılmamış olduğunu öne sürdü.

İptal edilen kararname; AFAD taşra teşkilatına 7. dereceden 5 Arama ve Kurtarma Teknikeri, Göç Yönetimi Başkanlığı taşra teşkilatına 10. dereceden 5 İdari Nezaret Memuru ve İstanbul Üniversitesi merkez teşkilatına 9. dereceden 1 Musiki Paleograf ve İcra Memuru takımı ihdas etmekteydi.

Üniversite takımı neden iptal edildi?

AYM çoğunluğu, İstanbul Üniversitesi’ne ait takım ihdası konusunda belirleyici ölçütün Anayasa’nın 130. hususu olduğunu tespit etti. Kelam konusu unsur, üniversitelerin kurulması ile teşkilat yapılarının kanunla düzenleneceğini açıkça öngörmektedir. Üniversiteler Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken kuruluşlar olarak belirlendiğinden, bu alana ait takım ihdası CBK ile yapılamaz. AYM, daha evvelki kararlarında da benzeri münasebetle üniversite takımlarının CBK ile düzenlenmesini Anayasa’ya muhalif bulmuştu.

İptal kararının yürürlüğe girmesi dokuz ay ertelendi. Mahkeme, hukuksal boşluk oluşmaması için bu müddet içinde yasal düzenleme yapılmasını öngördü.

AFAD ve Göç Yönetimi takımları neden geçerli?

Aynı çoğunluk, AFAD ve Göç Yönetimi Başkanlığı’na ilişkin takımların farklı bir hukuksal tabanda kıymetlendirilmesi gerektiğine hükmetti. Bu kurumlar Anayasa’da münhasıran kanunla düzenleneceği belirtilen kuruluşlar ortasında yer almamakta; yapılarına ait teşkilat düzenlemeleri Anayasa’nın 106. unsuru uyarınca Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle yapılabilmektedir. Bakanlık bünyesindeki ve Cumhurbaşkanlığına bağlı kurumların takım ihdası ve iptali sıkıntısının CBK ile düzenlenmesinde mevzu bakımından yetki ihlali bulunmadığını AYM daha evvelki kararlarında da ortaya koymuştu.

Karara karşı iki farklı karşıoy

Kararda dikkat cazip olan nokta, karşıoy yazanların hem iptale hem de ret kararlarına farklı münasebetlerle itiraz etmesidir.

Engin Yıldırım ve Kenan Yaşar, İstanbul Üniversitesi takımı için verilen iptal kararının yanlış olduğunu savundu. Bu iki üye, Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçilmesiyle birlikte Cumhurbaşkanı’na Anayasa’nın 104. hususuyla tanınan kararname çıkarma yetkisinin geniş yorumlanması gerektiği görüşünden hareketle, münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken mevzular listesinin dar tutulması gerektiğini vurguladı.

Öte yandan Yusuf Şevki Hakyemez ise tam aksisi tarafta, AFAD ve Göç Yönetimi takımları bakımından verilen ret kararına karşı çıktı. Bu üye, takım ihdasının kamu işçi rejimiyle direkt kontaklı olduğunu, Anayasa’nın 128. hususu uyarınca kamu vazifelilerinin statüsüne ait düzenlemelerin münhasıran kanunla yapılması gerektiğini ve bu nedenle kelam konusu takımların da CBK ile ihdas edilemeyeceğini ileri sürdü.

Süregelen tartışma: CBK ile takım ihdası uygulaması

Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçişin akabinde CBK ile takım ihdası uygulaması, muhalefet partileri ve hukuk etraflarının gündeminde yer tutmaya devam ediyor. Muhalefet, bu yolun bütçe hakkını ve TBMM’nin işçi siyaseti üzerindeki kontrolünü fiilen fonksiyonsuz kıldığını öne sürerken hükümet, uygulamanın Anayasa’nın verdiği yetki çerçevesinde kaldığını savunuyor. Bugüne kadar açılan pek çok misal davada AYM, kurumun niteliğine nazaran farklı sonuçlara ulaşmış; üniversiteler ve Anayasa’da münhasıran kanunla düzenleneceği öngörülen kurumlar bakımından iptale, öbürleri bakımından ise redde hükmetmiştir.