Lenfödeme karşı 10 kritik öneri!

Lenf sirkülasyonunun doğuştan yahut sonradan ortaya çıkan birtakım durumlar nedeniyle bozulması sonucu proteinden güçlü sıvının dokular ortasında birikmesiyle oluşan lenfödem  tüm dünyada kritik bir sıhhat sorunu olarak öne çıkıyor.  Genellikle kol veya bacaklarda şişlik ve dolgunluk hissiyle kendini gösteren bu hastalık, tedavide gecikildiğinde oluşan enfeksiyonlar, ağrı, tartı hissi ve ciltte derin yaralar üzere kritik meselelere yol açması nedeniyle hastaların hayat kalitelerini düşürüyor. Hastalık ilerlediğinde kıyafet seçimi zorlaşırken, yazı yazmak, yürümek ve ayakkabı giymek üzere kolay işler bile güçleşebiliyor. Lenfödemin yalnızca fizikî değil, ruhsal istikameti de kritik. Hastalar, estetik korkular yahut hareket kısıtlılığı nedeniyle toplumsal ortamlardan uzaklaşırken, aile ve iş hayatında da problemlerle karşılaşabiliyor.  Tüm bunlar dert bozukluğuna ve depresyona yol açabiliyor. Acıbadem Maslak Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı Prof. Dr. Meltem Vural, erken teşhisin lenfödem tedavisinden aktif sonuç alınmasında kritik bir ehemmiyete sahip olduğuna dikkat çekerek, “Erken teşhis için kol yahut bacak  bölgesinde hassasiyet, dolgunluk,  ağırlık hissi yahut hafif bir şişlik olduğunda kesinlikle bir tabibe başvurulmalıdır. Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı bu birinci adımda hastanın hikayesi ile ayrıntılı bir fizik muayene, gereksinim halinde laboratuvar tetkikleri ve görüntüleme prosedürleriyle lenfödemi tespit edebilmektedir. Erken teşhis sayesinde, ciltte enfeksiyon ve derin yaralar üzere gelişebilecek olan meselelere yönelik önleyici önlemler alınabilmektedir. Erken teşhis ve tedavinin yanı sıra hastaların denetimlerini sistemli olarak yaptırmaları tedavinin başarısı için çok kritikdir” diyor.   

Dünyada yaklaşık 250 milyon kişi bu sorunu yaşıyor!

Bebeklik periyodundan itibaren her yaşta görülebilen lenfödem dünyada ve ülkemizde   yaygın görülen bir sorun. O denli ki dünya çapında yaklaşık 250 milyon insanın lenfödemden etkilendiği belirtiliyor. Ülkemizde de emsal formda yaygın görülen bu hastalığın son yıllarda daha sık teşhis edildiğini belirten Prof. Dr. Meltem Vural, “Bunun en kritik nedeni ise kanser üzere hastalıkların artmasıdır. Bu hastalıklarda uygulanan cerrahi, kemoterapi ve radyoterapi üzere tedaviler sonrasında ikincil sebeplerle lenfödem gelişebilmektedir” bilgisini veriyor. 

En riskli küme göğüs kanseri hastaları olsa da… 

Lenfödem; lenf bezleri ile damarlarının gelişim sıkıntıları ve lenfatik akım bozuklukları nedeniyle oluşuyor. Sıklıkla kol yahut bacaklarda görülse de genital bölge, baş ile boyun üzere bedenin farklı bölgelerinde de rastlanabiliyor. Cerrahi teşebbüsler, radyoterapi, travma yahut enfeksiyon üzere sebeplerin yanı sıra doğuştan da görülebiliyor. Lakin, kanser hastalarının en yüksek risk kümesinde olduğuna işaret eden Prof. Dr. Meltem Vural, kelamlarına şöyle devam ediyor: “Kanserle alakalı lenfödem sebebi olarak en sık göğüs kanseri karşımıza çıkmaktadır. Göğüs kanseri sonrasında lenfödem gelişme oranı yaklaşık yüzde 25 civarındadır. Hastalarda tedavi sonrasında çoğunlukla  kol, önkol ve el bölgesinde lenfödem gelişebilmektedir. Bu durum ekseriyetle lenf nodlarının alınması yahut radyoterapi sonrasında ortaya çıkmaktadır. En kritik nedeni, süreçler sebebiyle dokularda oluşan etkilenmeler sonucunda lenfatik akımın bozulması ve dokular ortasında lenf sıvısının birikmesidir.” 

Tedavisinde gecikmeyin, zira!

Prof. Dr. Meltem Vural, lenfödemin ekseriyetle etkilenen kol yahut bacak bölgesinde; şişlik, dolgunluk, hassasiyet ve tartı hissiyle kendini gösterdiğini belirterek, “Örneğin, yüzük yahut kıyafetler dar gelmeye başlamışsa, dikkatli olunmalıdır. Şişlik ve dolgunluk hissi başlangıç evresinde hafifken; zamdakikalar içinde müdahale edilip tedavi edilmezse karşımıza daha önemli bulgular çıkabilir. Şişlik artabilir, ciltte renk değişiklikleri, kalınlaşmalar, ağrı ve enfeksiyonlar gelişebilir” diyor. Prof. Dr. Meltem Vural, ilerleyen durumlarda ciltte yaraların, derinlemesine çukurların, papillom  adı verilen kabartıların ve skar dokularının da oluşabileceğine işaret ederek, “Gelişen bu sorunlar nedeniyle elde, kolda yahut bacakta işlev kaybı sonucunda; ellerini kapatma, bir şeyi kavrama, kaldırma, itme, çekme, yürüme ve oturup-kalkma  gibi aktivitelerde hareket kısıtlılıkları oluşabilmektedir” diyor. 

Erken tedaviyle denetim altına alınabiliyor! 

Lenfödem tedavi edilebilir olmakla birlikte büsbütün ortadan kaldırılabilen bir hastalık değil. Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı Prof. Dr. Meltem Vural, lenfödemin erken teşhis ve tedaviyle kritik ölçüde denetim altına alınabildiğini ve ilerlemesinin önlenebildiğini vurgulayarak, “Lenfödemin tüm dünyada altın standart tedavi sistemi; lenfödem rehabilitasyonu, yani  hastaların eğitimi, manuel lenf drenajı, çok katmanlı bandaj,  kompresyon giysileri, antrenman ve cilt bakımıdır. Hastaların tertipli takip ve tedavilerinin yapılması da vazgeçilmezdir” diye konuşuyor.  Bazı özel durumlarda  veya ileri evrelerde cerrahi müdahale gerekebildiğini söz eden Prof. Dr. Meltem Vural, “Süper mikrocerrahi teknikleri, lenf sıvısının sirkülasyona kazandırılmasını sağlayarak şikayetleri azaltabilmektedir. Lenfovenöz anastomoz (LVA) ve lenf nod transferi (LNT) üzere yeni cerrahi usuller, lenfödem tedavisinde uygulanabilmektedir” bilgisini veriyor. 

Lenfödeme karşı 10 kritik öneri!

Lenfödem açısından riskli olan şahısların yahut lenfödem sorunu yaşayan hastaların kol ve bacak üzere uzuvlarına çok dikkat etmeleri gerekiyor. Prof. Dr. Meltem Vural, lenfödeme karşı alınması gereken tedbirleri şöyle sıralıyor: 

• Sorunlu olan kol yahut bacağınıza yönelik zorlayıcı aktivitelerden kaçının. Yük kaldırma, itme yahut çekme üzere güç gerektiren hareketler yapmayın. 
• Etkilenen kol bölgesinden tansiyon ölçümü yapmayın. Damar yolu açılacaksa lenfödem sorunu olduğunuzu bildirin, bu durumda süreç öteki kolunuzdan yapılacaktır. 
• Cilt paklığına ve kuruluğuna ehemmiyet verin. Etkilenen bölgeye uygun PH içeriğine sahip temizleyici eserlerle yıkanın. Akabinde, cildinizi nazik bir halde kurulayın ve yağsız dermatolojik nemlendiriciler ile nemlendirin. Tırnaklarınızı cildinize ziyan vermeyecek formda kısaltın.
• İlgili bölgelerinizi güneşten koruyun, yüksek faktörlü güneş kremlerini tercih edin.
• Etkilenen uzuvlarınızı böcek ısırmalarına, yara ve çiziklere karşı koruyun.
• Sıkı ve dar giysilerden, takılardan kaçının. 
• Uyurken, etkilenen uzvun altta kalmamasına dikkat edin. 
• Uçak seyahatlerinde basınç değişimlerine karşı bası giysileri giyin. 
• Dengeli beslenin ve kilo denetimine itina gösterin. 
• Hekiminizin teklifleri doğrultusunda; tempolu yürüyün,  temiz olduğu bilinen denizde yüzün, lenfödeme yönelik idmanlar ve nefes idmanları yapın. Ayrıyeten, uzun mühlet hareketsiz kalmamaya çalışın. 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı