7 büyüklüğünde sarsıntı kapıda

Adana’nın Kozan ilçesinde “Deprem Gerçeğiyle Yaşamak” paneli düzenlendi. Panelde Prof. Dr. Abdulazim Yıldız, Prof. Dr. Ahmet Beycioğlu, Prof. Dr. Barış Binici, Prof. Dr. Mustafa Laman ve Prof. Dr. Ulvi Can Ünlügenç de zelzele riskleri, Adana’nın yapı stoku ve faal faylar üzerine sunum yaptı.

Adana 6 Şubat’ta 500’e yakın kayıp verildiğini hatırlatan Prof. Dr. Pampal, “Adana’nın zelzelesi değildi. Bu sarsıntı, Kahramanmaraş merkezliydi. Birinci sarsıntıda Doğu Anadolu Fayı’nın, ikinci sarsıntıda ise Çardak Fayı’nın kırılmasıyla oluşan biri 04.17’de, ikincisi 13.24’te meydana gelen 7,8 ve 7,6 büyüklüğündeki zelzelelerde can kaybı ortaya çıktı. Hem Adana hem Kozan için bu kayıpları konuştuk, büyük acılar yaşadık” diye konuştu.

“Tehlike epeyce yüksek”

Bölgedeki faal fay çizgilerine dikkat çeken Prof. Dr. Pampal, “Bu bölgenin yakın tehlike kaynakları var. Adana’nın ilçeleriyle bilhassa kuzeydoğu bölümünde yer alan Kozan, Feke, Saimbeyli, Aladağ. Biraz daha doğuda Kadirli, Sumbas, Ceyhan ve Osmaniye, etkin faylara daha yakın yerleşim alanlarıdır.

Bu fayların pek birçok 7’ye kadar zelzele üretme potansiyeline sahip. Kozan’a özelde gelecek olursak, Kozan’ın kuzeyinde ve kuzeydoğusunda Akçaluşağı Fayı, Bozdoğanuşağı Fayı, yaz çalışmalarımda belirlediğim Gezitdağ Fayı ve Yardibi Fayı üzere etkin faylar var. Bu faylar 6 ve üzeri büyüklükte sarsıntı üretme potansiyeline sahip. Tarihi geçmişe bakınca 1269’da bu bölgede yıkıcı bir zelzele yaşandığını görüyoruz. Adana’nın kuzeydoğu bölümündeki yerleşim alanlarında, Kozan dahil, tehlike maalesef kelam konusu ve epey yüksek” tabirlerini kullandı.

“Kırılmamış fay modülü var”

İstanbul için en büyük riskin Marmara Denizi içindeki kırılmamış segment olduğuna dikkat çeken Pampal, “İstanbul’la ilgili baştan itibaren benim görüşüm şu. Kuzey Anadolu Fayı’nın kuzey kolu, İstanbul’un Avrupa yakasının güneyinden, kıyıya paralel halde Silivri açıklarından Tekirdağ ve Ganos’a kadar uzanır. 1912’de Ganos Fayı kırıldı ve 7,3’lük sarsıntı üretti. Sonra doğuya yanlışsız kırılmalar devam etti.

2009 ve 2011’de 5,5 ve 5,9’luk zelzeleler oldu. 23 Nisan 2024’te 6,2’lik sarsıntı İstanbul’a düzgünce yaklaştı. 1766’da İstanbul’u yıkan iki zelzele de bu fay üzerinde gerçekleşti. Bu fayın doğuya yanlışsız, Büyükçekmece açıklarından Eminönü’ne kadar olan kısmında kırılmamış bir kesim var. Bu yaklaşık 30-35 kilometre civarında. Deniz altında olduğu için net konuşamıyoruz lakin bu kesim kırılmadı ve kırılacak” halinde konuştu.

“7’ye yakın büyüklükte deprem”

İstanbul’da zelzele beklediğini 1 yıl evvel açıkladığını aktaran Pampal, “Ben 23 Nisan’dan sonra 6,5-7,0 ortasında bir sarsıntı daha olacak demiştim. Tıpkı fikirdeyim. 7’ye yakın büyüklükte bir sarsıntısı İstanbul maalesef yaşayacak. Bu fay kırılacak ve süreç tamamlanmış olacak. Son yıllarda Amerika’da, New York Times’a kadar mevzu oldu. Nature mecmuasında bilimsel makaleler yayımlandı. İstanbul’un zelzele tehlikesi hayli yüksek ve yakın. Zira tekrarlanma mühleti dolmuş görünüyor” diyerek kelamlarını sürdürdü.

Güney kol için de uyarı

Sadece kuzey kolun değil, güney kolun da risk taşıdığının altını çizen Pampal; “Kuzey Anadolu Fayı’nın güney kolu üzerinde de yıkıcı zelzele beklentisi var. İznik-Gemlik-Pamukova ortasında uzanan fay, 1065’ten sonra kırılmamış. 1065’te 7 büyüklüğünde sarsıntı üretmiş ve İznik’in bir kısmını sular altına gömmüş. Bu fayın 7-7,5 ortası sarsıntı üretme potansiyeli var. Kırılması halinde İstanbul’u, Bursa’yı, İznik’i ve Orhangazi’yi etkileyecektir. Marmara sarsıntıları maalesef bekleniyor, tehlike yüksek. Riskleri azaltmaktan diğer deva yok” diyerek kelamlarını tamamladı.