Özvar: Bölümde karşılığı olmayan üniversite programları kapatılıyor

Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Lideri Prof. Dr. Erol Özvar, amaçlarının Organize Sanayi Bölgeleriyle Entegre Meslek Yüksekokulu Modelini (OSB-MYO) makul bölgelerle sonlu tutmadan, Türkiye’nin tüm organize sanayi bölgelerinde uygulanabilir ve sürdürülebilir hale getirmek olduğunu bildirdi.

YÖK’te düzenlenen “Organize Sanayi Bölgelerinde Meslek Yüksekokullarının Yaygınlaştırılması Toplantısı”nda konuşan Özvar, organize sanayi bölgelerinde meslek yüksekokullarının sayısını artırmak, mevcut olanların aktifliğini güçlendirmek ve modeli ülke geneline yaygınlaştırmak yapılacaklar hakkında istişarede bulunmak emeliyle toplantı düzenlediklerini belirtti.

Üniversitelerin muvaffakiyetinin mezun sayısı ya da kontenjanlarının doluluk oranlarının yanı sıra, mezunların iş gücü piyasasına ne kadar müddette girdiği, edindikleri bilgi ve marifetlerin bölümün beklentileriyle ne ölçüde örtüştüğü ve mezuniyet sonrası istihdam performansıyla da ölçüldüğünü kaydeden Özvar, “Bu nedenle, mezunlarının istihdam oranı düşük olan, dal tarafından artık karşılık bulmayan yahut fonksiyonunu büyük ölçüde yitirmiş programları gözden geçiriyoruz.” sözlerini kullandı.

Dünya genelinde, mezun profili ile iş gücü piyasasının talep ettiği marifet seti ortasındaki uzaklık açıldığında, iş bulmakta zorlanan mezunlar ve aradığı nitelikte çalışan bulamayan işletmelerin ortaya çıktığına işaret eden Özvar, klasik meslek yüksekokulu modelinin de beklentiye karşılık vermekte zorlandığına dikkati çekti.

Özvar, Organize Sanayi Bölgeleriyle entegre meslek yüksekokulu modeli (OSB-MYO) ve güçlendirilmiş uygulamalı eğitim modelinin, kelam konusu meselelerin aşılmasında umut verdiğini belirterek, şöyle konuştu:

“2018’de başlattığımız bu uygulamada, 2025 prestijiyle 21 üniversitemizde 22 OSB-MYO faaliyet göstermektedir. Geçtiğimiz yıl bu okullarımıza verilen dayanak ölçüsü ise yaklaşık 110 milyon lirayı bulmuştur. Çok farklı alanlarda desteklediğimiz program sayısı 119’a, desteklediğimiz öğrenci sayısı ise 7 bin 327’ye ulaşmıştır. Bu vesileyle, okullarımızın gelişim sürecine ait 2024’te bir Genel Kıymetlendirme Raporu hazırladığımızı ve yayınladığımızı hatırlatmak isterim. Bu rapor, OSB-MYO’ların performansını, uygulamalı eğitim kapasitesini ve mezun istihdam oranlarını kapsamlı formda ortaya koyması bakımından değerli bir çalışma olmuştu. En son 2022-2023 eğitim öğretim devrini içeren bu raporun üzerinden geçen yaklaşık 2 yıllık devirde kaydedilen ilerleme memnuniyet vericidir.”

“Teorik bilgi üretim ortamında deneyimlenecek”

Özvar, OSB-MYO modelinde eğitim ile üretim ortasındaki aranın büyük ölçüde ortadan kalktığını lisana getirerek, “Burada öğrenciler eğitim süreci boyunca üretimle temas etmekte, iş ortamını tanımakta ve sektörel beklentileri kavramaktadır. Sınıfta edinilen teorik bilgi, eş vakitli olarak fabrikada, atölyede ya da laboratuvarda pratiğe dönüşmektedir.” dedi.

Üretim ortamında yetişen öğrencilerin iş güvenliği, kalite standartları, grup çalışması, hiyerarşik iş tertibi üzere bahislerde da mezuniyet öncesi kıymetli deneyim kazandığını aktaran Özvar, OSB-MYO mezunlarının istihdama iştirakinin son derece yüksek olduğunu söyledi.

Özvar, OSB-MYO modelinde, endüstrinin eğitim sürecine katkı sunan kıymetli bir paydaş olduğuna işaret ederek, OSB-MYO’lara ait yakın işbirliği ve istişare düzeneklerini canlı tutmayı önemsediklerini, organize sanayi bölgelerine gerçekleştirdikleri ziyaretlerin kesintisiz formda devam edeceğini bildirdi.

Uygulamalı eğitim modeliyle, bütün meslek yüksekokullarında öğrencinin teorik bilgiyi üretim ortamında deneyimlemesi, sorumluluk alması, üretim süreçlerine dahil olması ve mezuniyet sonrasında adaptasyon meşakkati yaşamadan istihdama katılmasının hedeflendiğini belirten Özvar, şunları kaydetti:

“Burada kritik konu, verimliliği tartışmalı olan ve muhtaçlığı karşılamakta yetersiz kalan kısa vadeli staj uygulamaları yerine ön lisans programlarında, programın niteliğine nazaran 2 artı 2 yahut 3 artı 1 üzere, mesela 3 akademik periyot uygulaması olan Gaziantep’te 4 artı 2 de mümkündür, 1 ya da 2 devirlik staj uygulamasının getirilmesidir. Ankara, İzmir, Gaziantep, Bursa, Kocaeli, İstanbul ve Konya olmak üzere 7 pilot vilayette başlattığımız çalışma şu üç emele hizmet edecektir, mesleksel eğitimin iş gücü piyasası ile ahengini artırmak, üniversite-sektör eşleşmesini bilgiye dayalı biçimde güçlendirmek, bölgesel planlama ve kontenjan bakımından optimizasyonu sağlamak.

Pilot uygulama için 10’dan fazla çalışana sahip işletmeler ve bunların vilayetlere nazaran dağılımları belirlenmiş, sonrasında 185 farklı ön lisans programının 88 farklı NACE koduyla eşleştirmeleri yapılmıştır. Hesaplamalarımıza nazaran 7 vilayetimizde 185 programda 3 artı 1 uygulamasından istifade edebilecek öğrenci sayısı yaklaşık 120 bindir. Bu pilot uygulamayı, mesleksel eğitimin tekrar kurgulanmasına yönelik kapsamlı bir dönüşüm sürecinin referans noktası olarak görüyoruz. Pilot vilayetlerde ortaya çıkacak sonuçlar, modelin güçlü ve geliştirilmesi gereken taraflarını ortaya koyacaktır. Böylelikle ülke genelinde uygulamaya geçerken daha isabetli, daha ölçülebilir ve daha sürdürülebilir bir çerçeve oluşturulacaktır.”

“Hedefimiz, OSB-MYO modelini sürdürülebilir hale getirmek”

Prof. Dr. Özvar, uygulamanın gerçek manada hayata geçebilmesi için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının, kesim temsilcilerinin, patronların ve kamu kurumlarının dayanağının de değerli olduğunun altını çizerek, şunları tabir etti:

“Mesleki eğitimi sadece uygulama müddetini artırarak değil, bölümle daha kurumsal ve daima bir işbirliği tabanı oluşturarak güçlendirmeyi de önemsiyoruz. Bu doğrultuda Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile imzaladığımız işbirliği protokolünü son derece stratejik bir adım olarak kıymetlendiriyoruz. Kelam konusu protokol ile her vilayette en az bir meslek yüksekokulunun, o ilin ticaret yahut sanayi odasıyla daha yakın ve yapısal bir bağ kurmasını hedefledik. Böylelikle müfredatların güncellenmesi, uygulama ve staj imkanlarının çeşitlendirilmesi, mezunlarımızda aranan marifetlerin daha net biçimde tanımlanması üzere konularda dal temsilcilerimizin katkılarını sistematik hale getiriyoruz. Bu yaklaşım, meslek yüksekokullarımızın bulundukları bölgenin ekonomik dokusuyla daha güçlü bir bağ kurmasını ve mahallî iş gücü gereksinimlerine daha süratli yanıt verebilmesini mümkün kılacaktır.

Benzer halde, İstanbul Sanayi Odası ile yürüttüğümüz işbirliği de üniversite-sanayi etkileşimini daha derin ve sürdürülebilir bir yere taşımaktadır. Bilhassa büyük sanayi merkezlerinde teknolojik dönüşümün suratı dikkate alındığında, marifet gereksiniminin nizamlı biçimde tahlil edilmesi ve bu tahlillerin eğitim programlarına yansıtılması hayati kıymet taşımaktadır. Bu kapsamda, İstanbul Sanayi Odası ile kesimin meslek bazında teknik maharet beklentisini tespit etmek ismine bir anket çalışması gerçekleştiriyoruz. Emsal bir çalışmayı da İŞKUR ile gerçekleştirdiğimizi belirtmek isterim. Gerek İSO gerek İŞKUR, dalla görüşerek bu anketi cevaplandıracaktır. Bu çalışmalar sayesinde endüstrimizin orta ve uzun vadeli insan kaynağı beklentilerini kıymetlendirme ve hem ön lisans hem de lisans düzeyinde programları bu doğrultuda güncelleme imkanı bulacağız.”

Toplantıyı uzun soluklu ve kurumsal bir işbirliği sürecinin adımı olarak gördüğünü belirten Özvar, “Yükseköğretim Kurulu olarak gayemiz, OSB-MYO modelini muhakkak bölgelerle hudutlu tutmadan, ülkemizin tüm organize sanayi bölgelerinde uygulanabilir ve sürdürülebilir hale getirmektir.” dedi.