Mahkemeden emsal karar: Gece atılan mesajlar fazla mesai sayılabilir!

Uzaktan çalışma modelinin yaygınlaşmasıyla birlikte mesai saatleri dışında gönderilen WhatsApp iletileri ve gece atılan e-postalar, iş hukukunda yeni tartışmaları beraberinde getirdi. Son periyotta verilen yargı kararları ve hukukçuların değerlendirmelerine nazaran, mesai dışındaki dijital iş talimatları birtakım durumlarda fazla çalışma kapsamında değerlendirilebiliyor.

Pandemi sonrası kalıcı hale gelen uzaktan çalışma sistemi, patron ile çalışan ortasındaki hudutların tekrar tartışılmasına neden oldu. Bilhassa mesai saatleri dışında gönderilen iş içerikli iletiler ve vazife talepleri, fazla mesai davalarında kanıt olarak öne çıkmaya başladı.

Mahkemeden Emsal Teşkil Edecek Karar

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi’nin yakın tarihli bir kararında, mesai sonrasında WhatsApp üzerinden iletilen iş talimatlarının çalışma mühletine dahil edilebileceği tabir edildi.

Söz konusu kararda, fazla mesai hesaplaması yapılırken şu kriterler dikkate alındı:

• Gönderilen bildirinin direkt “iş emri” niteliği taşıması,

• Çalışan üzerinde “sürekli irtibatta kalma” baskısı oluşturulması,

• Mesai saatleri bittikten sonra sisteme giriş yapılarak vazife icra edilmesi.

Dijital Kayıtlar Mahkemede Kanıt Sayılıyor

İş hukuku uzmanları; yöneticilerle yapılan WhatsApp yazışmaları, Microsoft Teams kayıtları, Zoom toplantıları, e-posta trafiği ile şirketin iç sistemlerine ilişkin giriş-çıkış loglarının fazla mesai davalarında güçlü birer kanıt niteliği taşıyabileceğini belirtiyor.

4857 sayılı İş Kanunu’na nazaran haftalık 45 saatin üzerindeki çalışmalar fazla mesai kapsamında bedellendiriliyor. Dijital ortamda mesaiyi aşan bu çalışmaların fiyatının de olağan saatlik fiyatın yüzde 50 ziyadesiyle ödenmesi gerekiyor.

Uzaktan Çalışmada “Sürekli Çevrimiçi” Baskısı

Uzaktan çalışmada en çok tartışılan bahislerin başında ise mesainin hangi noktada sona erdiği geliyor. Çalışanların akşam saatlerinde gelen bildirilere anında dönüş yapmaya zorlanması, hafta sonlarında iş takibini sürdürmesi ve daima çevrimiçi kalmasının; tükenmişlik sendromu, ruhsal baskı (mobbing) ve iş-özel hayat istikrarının bozulması üzere önemli problemleri beraberinde getirdiği söz ediliyor.

Türkiye’de “Bağlantıyı Kesme Hakkı” Gündemde

Avrupa’da uzun müddettir yasal teminat altında olan ve çalışanın mesai bitimiyle dijital dünyadan kopmasını sağlayan “bağlantıyı kesme hakkı” tartışmaları Türkiye’de de yüksek sesle konuşulmaya başlandı. Uzmanlar, patronlar açısından denetimsiz dijital talimatların; gelecekte büyük ölçekli fazla mesai, mobbing ve tazminat uyuşmazlıkları doğurabileceğine işaret ediyor.