Savunma ve kamu dalından yerli yapay zeka atağı

Türkiye, savunma endüstrisinde attığı adımlarla savaş konseptlerini değiştirirken misal bir atılımı yapay zeka alanında yapabilmek için stratejisini güncelliyor.

Küresel iktisatta üretimden savunmaya, finanstan kamu hizmetlerine kadar birçok alanda tesirini artıran yapay zeka çalışmaları Türkiye’de de hükümet ile özel bölüm kuruluşlarının öncelikli gündem hususları ortasında bulunuyor.

Türkçe büyük lisan modelleri, kamu uygulamaları, bilgi merkezi altyapısı, teşebbüs ekosistemi ve savunma endüstrisi odaklı adımlarla yapay zeka kapasitesinin büyütülmesi hedefleniyor.

Bu maksatla Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinesindeki çalışmaların yanı sıra Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı da sürece dahil olurken TÜBİTAK’tan HAVELSAN’a kadar kurum ve kuruluşların çalışmaları “yapay zeka çağı”na Türkiye’yi hazır hale getirecek.

YENİ HAREKET PLANI GELİYOR

Türkiye, bu alandaki strateji planını güncellemek için düğmeye bastı. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Türkiye’nin yeni “Yapay Zeka Hareket Planı”nı, global standartlardaki “ortak akıl” ve “toplumsal sahiplik” prensibiyle somutlaştırmak için görüş ve teklifleri topladı.

Bu kapsamda hazırlanan yeni strateji dokümanının, son rötuşların akabinde gelecek ay kamuoyuyla paylaşılması planlanıyor.

Planla Türkiye’nin bu alandaki teknolojileri tasarlayan, üreten ve global ölçekte rekabet eden güçlü altyapıya sahip öncü ülkelerden biri haline getirilmesi hedefleniyor.

Yeni yol haritasıyla birlikte yapay zeka işlemci kapasitesinin artırılması, endüstriden sıhhate, finanstan kamu hizmetlerine kadar tüm alanlarda dijital dönüşümün hızlandırılması öngörülüyor.

Bu hedefle gelecek periyotta yapay zeka uzmanı yetiştirmeye yönelik eğitim programları yaygınlaştırılacak. Böylelikle kamunun sahip olduğu büyük bilgiyi bedele dönüştürecek tahlillerin de artırılması planlanıyor.

YAPAY ZEKANIN “TÜRKÇE”Sİ GELİŞECEK

Türkiye’nin yapay zeka alanında en görünür başlıklarından birini Türkçe büyük lisan modeli oluşturuyor. T3 Vakfı ve Baykar işbirliğiyle geliştirilen T3 AI, Temmuz 2025’te NSosyal beta sürümüyle kullanıma sunuldu. Açık kaynaklı olarak geliştirilen model Türkçe’nin yanı sıra farklı lisanlarla de çalışabiliyor. Proje paydaşları ortasında Milli Eğitim Bakanlığı, Anadolu Ajansı, TRT, TÜBA, SETA ve Microsoft yer alıyor.

Öte yandan TÜBİTAK tarafından geliştirilmeye başlanan “büyük lisan modeli”nin, bu teknolojinin Türkçesini geliştirmesine ve bir Türk üzere düşünmesine katkı sağlaması için de çalışmalar sürüyor. Türkiye, Türkçe büyük lisan modeli ile yapay zeka rotasını da şekillendirmiş olacak.

HİPER ÖLÇEKLİ MERKEZLERLE BİLGİLER TÜRKİYE’DE KALACAK

Türkiye ayrıyeten, bu alanda bilgi merkezi yatırımlarını ülkeye çekme maksadıyla çalışmalarını hızlandırdı. Bu kapsamda Turkcell ve Google Cloud paydaşlığıyla Ankara’da kurulacak hiper ölçekli bilgi merkezlerinin, Türkiye’de datanın yurt dışına çıkmadan saklanmasına ve işlenmesine imkan tanıması planlanıyor.

Bu merkezlerin 2028’de tam kapasiteyle hizmete girmesi bekleniyor.

SAVUNMA ENDÜSTRİSİ DE DEVREDE

Diğer yandan savunma endüstrisi de yapay zeka projelerinde öncü rol üstleniyor. Savunma endüstrisi eserleriyle bütün dünyanın ilgisini çeken Türkiye, benzeri bir dönüşümü yapay zeka çalışmalarıyla dijital dünyaya taşımayı hedefliyor.

Bu kapsamda Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı, ocakta Yapay Zeka, Kuantum ve Otonom Sistemler Tatbikatı ALFA için bilgi istek dokümanı yayımladı. Tatbikat senaryoları ortasında birlikte çalışabilirlik, ortak yer denetim istasyonu, meskun mahal ve kapalı alanda çalışma, sürü yetenekleri, kritik su altı yapılarının korunması ve İHA sürülerinin kuantum anahtar dağıtımıyla haberleşmesi yer alıyor.

HAVELSAN’ın MAIN Kurumsal Yapay Zeka Platformu da Türkiye’de savunma ve kamu odaklı yapay zeka tahlillerinin örnekleri ortasında bulunuyor. Şirketin açıklamasına nazaran platformda Türkçe’nin nüanslarını kavramaya odaklanan 9 milyar parametreli bir büyük lisan modeli yer alıyor. MAIN’in yeni modülleriyle 200’ü aşkın lisanda metin manaya, çeviri ve özetleme, sesli komut sürece, toplantılardan bilgi notu çıkarma, kod asistanı, taktik planlama, medya tahlili ve siber güvenlik asistanı üzere yetenekler sunuluyor.

Diğer savunma endüstrisi kuruluşlarının da takviyeleriyle yapay zeka çağına Türkiye’nin hazır hale getirilmesi amaçlanıyor.

KAMU KURUMLARI YAPAY ZEKA DÖNÜŞÜMÜNE ODAKLANDI

Kamu kurum ve kuruluşları da yapay zeka dönüşümüne yönelik çalışmalar gerçekleştiriyor.

Cumhurbaşkanlığı Bağlantı Başkanlığı, dijital alanda yanlışsız bilginin korunması ve dezenformasyonla çabanın güçlendirilmesi maksadıyla kamu internet sitelerinde yapay zeka uyumlu teknik standart dönüşümü başlattı.

Uygulamanın, kamu kurumlarının internet sitelerinde yer alan içerikleri, kurumsal yapıları ve öncelikli referans alanlarını yapay zeka sistemleri tarafından hakikat biçimde tanıması ve yorumlaması bekleniyor. Böylelikle kamusal bilginin bütünlüğünün korunması, resmi içeriklerin görünürlüğünün artırılması ve dijital alanda Türkiye’nin irtibat kapasitesinin daha güçlü hale getirilmesi amaçlanıyor.

Atılan bu adım sırf teknik bir güncelleme değil, tıpkı vakitte bilgi kirliliğine, manipülasyona ve dijital dezenformasyona karşı stratejik bir muhafaza sınırı olarak görülüyor.

Başkanlık ayrıyeten, global ölçekte 18 milyondan fazla kullanıcısı bulunan ve 2,4 milyonu aşkın yapay zeka modeline konut sahipliği yapan açık kaynaklı platform Hugging Face’e katılarak, içerik paylaşan ilk kamu kurumu oldu.

TÜRK DEVLETLERİYLE ORTAK ÇALIŞMA

Türkiye, yapay zeka alanındaki çalışmalarda Türk devletleriyle işbirliğini de aksatmayacak.

Bu kapsamda, 15 Mayıs’ta Kazakistan’ın Türkistan kentinde “Yapay Zeka ve Dijital Kalkınma” temasıyla düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Gayriresmi Tepesi’nde imzalanan bildiride bu alanda birçok karar yer aldı.

Bu çerçevede üye ülkeler, kültürler ortası bağlantısı kolaylaştırmak, Türk lisanlarını korumak ve zenginleştirmek, eğitim platformlarını geliştirmek, sıhhat teknolojilerini düzgünleştirmek ve ekonomik entegrasyonu teşvik etmek maksadıyla Türkiye’nin teşebbüsüyle, Türk Büyük Lisan Modeli’nin ve ilgili yapay zeka araçlarının daha da geliştirilmesini ve uygulanmasını ele alacak.

Ayrıca, TDT Yapay Zeka ve Dijital Kalkınma Aksiyon Planı’nın hazırlanması kararı alındı. Planın yıl sonuna kadar tamamlanması planlanıyor.