Ambalaj Sektöründe Türkiye’nin İhracat Gücü ve Piyasa Dinamikleri: Alican Duran ile Bloomberg HT Analizi

Globin Ambalaj Grup CEO’su ve KASAD Başkanı Alican Duran, Üst Düzey programında piyasa koşullarını ve gelecek öngörülerini paylaştı. Şu anda çevresel şartlar tam anlamıyla mükemmel olmasa da karton ambalaj dayanıklılığını koruyor ve pek çok ülke için önemli bir ihracat kapısı oluşturuyoruz. Batı Avrupa bizim ana pazarımız konumunda; bu bölgenin büyüklüğü ve talepleri Türkiye için belirleyici olmaya devam ediyor.

Çin hammadde tedarikinde önemli olsa da ABD, şu an için farklı bir dinamizm gösteriyor. Amerika pazarı, geçmişte ilk 10 içinde bile yer almayan bir konumdan şu an zirveye çıktı; beş yıl içinde geriye dönüp baktığımızda toplamda dokuz ülkenin büyüklüğünün bir Amerika kadar olabileceğini öngörüyoruz. Ancak politik istikrarlar ve sanayi koşulları reel olarak büyük rol oynuyor. Avrupa’da resesyon hâkimken, Amerika’da işlerin daha iyi durumda olduğu görülüyor. Uzakdoğu ise kapasitenin yüksek olması nedeniyle zor bir denge içinde ama devlet sübvansiyonları orada sürüyor. Kredilere erişim gün geçtikçe güçleşiyor.

Üretimde yoğun yatırım çalışmaları sürüyor; arz-talep dengesizlikleri ise bizim açımızdan kırılganlık yaratıyor. Irak gibi yeni pazarlar da açılım için umut verici; konjonktürel iyileşme sağlandığında ihracat için önemli potansiyel taşıyor. Ancak maliyet baskılarının etkisi sürüyor: giderler TL bazında yükselirken, gelirler euro ve dolar üzerinden gerçekleştiği için kârlılık baskı altında kalıyor. Ödeme süreçlerinde müşterilerimizin de zorlandığı bir dönemde, hammaddeleri financmanla almak için kredi arayışları artıyor; fakat krediye erişim öncelikli bir zorluk olarak kalıyor. Faizlerin yükseklikleri ise kırılganlığı artırıyor ve bankalar kaynaklarını sınırlı tutuyor. Bu tabloya rağmen sektördeki performans umut verici; çift haneli EBITDA’lar mevcut ve sanayi genelinden daha iyi bir konumdayız. Burada Merkez Bankası’nın faiz kararlarının bankalar tarafından tam olarak yansımaması, yatırım açısından riskleri artırıyor ve sanayici olarak daha temkinli hareket etmek gerekiyor. Girişimciliğin önemi ve risk yönetimi kritik.

“Fiyatları sabit tutmakta güçlük yaşıyoruz” ifadesi, TL’nin seyri nedeniyle maliyetlerimizin euro/dolar bazında gerilediğini gösteriyor; buna karşı işçilik ücretlerindeki artış da rekabet gücümüzü zorluyor. Üretimde bir katma değer yaratmadan bu şartlarda rekabetçi kalmak zorlaşıyor. Bu durum, sektör adına uzun vadeli yapısal bir sorun olarak dikkat çekiyor. Çalışan ücretleri iki katına çıkarken, daha rasyonel maliyet yapılarına geçiş bekleniyor. Avrupa’daki karton-ambalaj büyümesinin yaklaşık yarısı Türkiye ve Polonya’dan geliyor; bu da bölgesel dinamizmin ülkemiz için ne kadar kritik olduğunun göstergesi.

Sektörde tasarımın önemi sektörde giderek daha fazla ön plana çıkıyor. Prokarton Ödül Töreni ile genç tasarımcılar sahne alırken, 22 ülkeden 110 üniversiteyi kapsayan etkinlikte Türk tasarımcılar önemli başarılar elde etti. Türkiye’den Başkent Üniversitesi ve ODTÜ’nün ödüller alması, sektörün prestijini güçlendirdi. Ambalaj hammaddeleri arasında kartonun avantajı da belirgin: %85 geri dönüştürülebilirlik oranı, sürdürülebilirlik ve maliyet dengesi açısından kritik bir olgu. Yeni dünya düzeninde çevre koruması ile ekonomik rekabet arasındaki dengeyi göz önünde bulundurarak, geri dönüştürülebilir hammaddeye sahip olmak önemli kazanım olarak öne çıkıyor. Brüksel’in aldığı kararlar da bu doğrultuda değerlendiriliyor.