İstismara karşı ‘suça sürüklenen çocuk’ kavramında düzenleme tavsiyesi

Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Ana Bilim Kolu Lideri Prof. Dr. Serhat Türkoğlu, “suça sürüklenen çocuk” sözünün, çocukların hatalı olarak ilan edilmemesi gerektiğini anlatmak için kullanıldığını, temel hedefin çocuğu topluma kazandırmak olduğunu söyledi.

Çocukları suça sürükleyen birçok faktör gözlemlediklerini anlatan Türkoğlu, “Aile ortamı, çevresel faktörler, akran etrafı, sosyokültürel etrafın özellikleri, ihmal ve istismara maruz kalmaları üzere durumların hepsi çocuğun suça itilme ve suça sürüklenme sürecini etkileyen faktörler. Çocuğun aile sorunları, ailesel münasebetlerle ilgili problemleri varsa ona odaklanılmalı. Okul sorunları, okul etrafı, akran etrafıyla ilgili sıkıntılar varsa ona odaklanılmalı. İhmal ve istismara maruz kalan bir ortamda ise bunlar mümkün olduğunca kısa müddette bitirilmeli ve çocuk tekrar yaşına nazaran uygun ortama katılmalı.” diye konuştu.

Prof. Dr. Türkoğlu, aile ortamının burada çok belirleyici bir faktör olduğuna işaret ederek, şöyle devam etti:

“Anne babanın çocuğuyla kâfi etkileşimi kurması, gereğince vakit ayırması hem şefkatli hem ilgili tavrı sağlayabilmesi, o ortamı ona verebilmesi en değerli yapılması gereken şey. Bu ortam sağlandıktan sonra okul devreye giriyor. Okulda da misal özellikleri olan akranlarıyla etkileşime giriyor. İşte orada okul ve akran etrafında cürümle bağlı sorunları olan çocuklar olduğu vakit çocukların etkilenme mümkünlüğü artıyor. Zira o kümeye kabul edilmesi için bir biçimde onlar üzere davranması gerekiyor.”

Riskli ortamda bulunan çocukların erken fark edilmesinin değerli olduğunu vurgulayan Türkoğlu, bu çocukların bir mühlet sonra bu cürümlerin olağan olduğunu düşünmeye başladığını lisana getirdi.

“Az ceza alacaklarını düşünerek bilhassa yönlendirilme durumu oluyor”

Bir kümeye dahil olmak isteyen çocukların kümeye ahenk sağlamak için tekrar tekrar kabahat işleyebildiğine değinen Türkoğlu, “Bazı hataların planlı, şuurlu olarak yapıldığını, sebeplerini, sonuçlarını, karşı tarafın nasıl etkileneceğini bildikleri halde yapıldığını görüyoruz. ‘Çocuklar hiçbir biçimde cürüm işlemez’ üzere bir yanlış yargıya da varılmaması gerekiyor. Tekrar tekrar cürüm işleyen çocukların da hata işlemeye devam ettiklerini, çeteler tarafından bir biçimde istismar da edildiklerini söyleyebiliriz. Zira az ceza alacaklarını düşünerek bilhassa yönlendirilme durumu oluyor. Anne babanın bu süreci erkenden yakalayıp, çocuğun etrafının nasıl şekillendiğini fark etmesi çok değerli.” tabirlerini kullandı.

Türkoğlu, çocukların istismar edilmemesi için düzenlemeler yapılması gerektiğine dikkati çekerek, şunları kaydetti:

“Suça sürüklenen çocuk kavramını da artık biraz daha ayrıntılandırmamız gerekiyor. Çocuğun, kabahatin manasını tam bilmediği, sonuçlarını tam algılayamadığı ya da davranışlarını tam yönlendiremediği bir durumda yaptığı cürümleri ‘suça sürüklenen, itilen çocuk’ kavramında kıymetlendirebiliriz. Lakin tekrar tekrar işlenen, işlendikten sonra bunun planlı olduğu, şuurlu olduğu, aslında bu türlü kendisini kurtaracak biçimde bilinmeyen noktaları olduğu cürümlerde çocukları büsbütün o kavram içinde değerlendiremeyiz. Bu kavram bir taraftan da istismar edilmelerine neden oluyor. Çocukları müdafaa tarafını öne çıkararak bu süreci devam ettirmemiz gerekiyor. Şuurlu, planlı, tekrar tekrar uygulanan hataların da alışılmış ki cezasının olması, bir formda bunun da isimli olarak cezasını görmeleri gerektiğini söyleyebiliriz.”